NorGer

Noršmenn eru aš fara aš slį enn eitt metiš.

norned_hvdc-cable-work-1_1052495.png

Stutt er sķšan lengsti nešansjįvar-rafmagnskapall ķ heimi - NorNed - var lagšur milli Noregs og Hollands. Og reynslan af žeim kapli er greinilega bęrileg žvķ nś eru Norsararnir įsamt vinum sķnum sunnar ķ Evrópu aš fara aš leggja annan og helmingi stęrri kapal milli Noregs og Žżskalands.

Jį - nś er NorGer-verkefniš komiš į fullt. Vegalengdin milli Noregs og Žżskalands, er svipuš eins og milli Noregs og Hollands, žar sem NorNed-kapallinn hefur nś legiš ķ nokkur įr. Rétt eins og NorNed, žį veršur NorGer um 600 km langur HVDC-nešansjįvarkapall og dżpiš sem bįšir žessi kaplar fara um er svipaš. Mest er žaš um 400 m, en žó talsvert minna stęrstan hluta leišarinnar.

Kapallinn veršur grafinn nišur ķ hafbotninn meš sérstökum plóg en į svęšum sem žaš veršur ekki unnt veršur kapallinn hulinn grjóti. Sem fyrr segir žį veršur flutningsgeta NorGer miklu meiri heldur en NorNed. NorNed er 700 MW en NorGer veršur 1.400 MW og į hverju įri į hann aš flytja allt aš 11 TWst af raforku!

wind-turbines-blades-sea.jpg

Žetta jafngildir framleišslu rśmlega tveggja Kįrahnjśkavirkjana og um 2/3 af öllu rafmagni sem framleitt er į Ķslandi ķ dag. Hér eru nś alls framleiddar um 17 TWst įrlega, en til samanburšar žį framleiša Noršmenn samtals um 120 TWst aš mešaltali į įri. NorGer mun žó ekki eingöngu flytja raforku frį Noregi, heldur lķka til Noregs frį Žżskalandi - einkum į nęturnar žegar raforkuverš er hvaš lęgst ķ Žżskalandi og heppilegt aš safna orku ķ norsku mišlunarlónin og žess ķ staš nota t.d. raforku frį žżskum vindorkuverum.

NorGer veršur sem sagt nokkuš öflugur strengur. Einmitt žess vegna varš Orkubloggarinn svolķtiš undrandi aš sjį žaš aš spennan veršur einungis um 450-500 kV, sem er nįlęgt žvķ sś sama og hjį NorNed (žar er hśn 450 kV). Žaš er nefnilega svo aš meš hęrri spennu yrši strengurinn hlutfallslega ódżrari og reksturinn hagkvęmari. Vandinn er bara sį aš nešansjįvarkapaltęknin er ekki komin lengra. Og ennžį eitthvaš ķ aš viš sjįum t.d. 800 kV eša 1.000 kV HVDC-kapla ķ sjó - žó svo slķka kapla sé nś aš finna į landi og žį ekki sķst ķ Kķna žar sem grķšarlangir HVDC-kaplar hafa hreinlega sprottiš upp eins og gorkślur į sķšustu įrum.

norger-map.png

Heildarkostnašur viš NorGer-kapalinn og spennustöšvarnar vegna hans er ansiš hįr, sem er lķka smį spęlandi. Kostnašurinn er nefnilega įętlašur 1,4 milljaršar evra, sem er meira en helmingi hęrri upphęš en NorNed kostaši (hann kostaši um 600 milljónir evra). Žetta er kannski lógķskt mišaš viš žaš aš flutningsgeta NorGer er einmitt um helmingi meiri. Mašur hefši samt bśist viš žvķ aš hlutfallslega yrši kostnašurinn viš NorGer eitthvaš hógvęrari.

Žaš eru einnig nokkur vonbrigši aš sjį aš gert er rįš fyrir raforkutapi allt aš 5% ķ NorGer. En žetta hįa tap kemur til af žvķ aš spennan į strengnum į ekki aš vera nema um 500 kV. "Ekki nema" hljómar kannski hjįkįtlega ķ eyrum einhverra lesenda - en mįliš er aš hęrri spenna myndi minnka raforkutapiš verulega og žess vegna hefši mįtt bśast viš aš stefnt yrši aš hęrri spennu ķ kaplinum. Viš erum t.d. farin aš sjį HVDC-kapla į landi meš 800 kV spennu og jafnvel ennžį meiri. En tęknin er bara ekki komin lengra en žetta ķ nešansjįvarkapaltękninni.

norger-cable.jpg

Žess vegna hafa hugmyndir um kapal milli Ķslands og Evrópu lķka mišast viš aš kapallinn yrši meš max 400-500 kV spennu. Raforkuverš ķ Evrópu er reyndar oršiš žaš hįtt aš svona kapall milli Ķslands og Evrópu myndi aš öllum lķkindum vera žokkalegasta fjįrfesting. Žó kann aš vanta svona eins og eitt hraustlegt tęknižróunarskref enn, til aš nokkur vilji rįšast ķ slķka fjįrfestingu žegar į reynir.

Kapall milli Ķslands og Evrópu yrši vel aš merkja rśmlega žrefalt lengri en NorNed eša NorGer og lęgi um allt aš žśsund metra dżpi. Ž.a. slķkur nešansjįvarkapall veršur talsvert stórt skref fram į viš. Žetta er samt bara spurning um tķma. Mörg okkar eiga meira aš segja hugsanlega eftir aš upplifa rafmagnstengingu milli Evrópu og N-Amerķku. Ķ fślustu alvöru - žó žaš sé vissulega enn bara framtķšarmśsķk.

germany-city-electricity_1052502.jpg

NorGer į aš vera kominn ķ gagniš įriš 2015, en byrjaš veršur į sjįlfu verkinu įriš 2012. Fram aš žvķ verša m.a. geršar ķtarlegar rannsóknir į hafsbotninum žarna ķ Noršursjó til aš finna bestu leišina. Stęrsti hluthafinn ķ strengnum veršur norska rķkisorkudreifingar-fyrirtękiš Statnett meš 50% hlut. Aš auki eru norsku raforkufyrirtękin Agder Energi og Lyse Produksjon og svissneska orkufyrirtękiš Elektrizitäts-Gesellschaft Laufenburg eignarašilar, en hvert žessarar žriggja orkufyrirtękja veršur meš 16.67% hlut.

Žróun raforkuveršs nęstu misseri og įr mun sjįlfsagt hafa einhver įhrif į tķmaįętlunina. Gangi spįr um sķhękkandi raforkuverš eftir, žeim mun betri dķll veršur žessi kapall. En rętist ašrar spįr um mikinn óstöšugleika į raforkuverši ķ N-Evrópu og ž.į m. um djśpar og jafnvel langvarandi dżfur af og til, gęti veriš aš įętlunum um NorGer muni seinka eitthvaš.

ng_grid-lights-building-2.png

Žaš er sem sagt ekki boršleggjandi hvernig raforkuverš mun žróast ķ Evrópu į nęstu įrum og įratugum. En žessu žurfum viš Ķslendingar ekki aš hafa įhyggjur af. Jafnvel žó svo fęri aš raforkuverš ķ Evrópu reynist nś hafa nįš hįmarki til langs tķma, žį er žaš oršiš svo miklu hęrra en raforkuverš į Ķslandi aš hér hafa skapast nż og spennandi tękifęri til aš auka aršsemi ķ raforkuframleišslunni į Ķslandi. Viš höfum nś öšlast gott svigrśm til aš t.d. bjóša fjölbreyttri flóru evrópskra išnfyrirtękja mun lęgra verš heldur en žau eru nś aš borga ķ Evrópu - en um leiš talsvert hęrra verš en stórišjan hér er aš greiša. Žetta skapar okkur mikil tękifęri; įbatinn af žvķ hversu ódżrt er aš framleiša rafmagn į ķslandi gęti loksins fariš aš renna almennilega til almennings į Ķslandi ķ staš stórišjunnar.

Žessi staša er tiltölulega nżlega upp komin, žvķ ašeins örfį įr eru sķšan raforkuverš vķša ķ Evrópu var miklu lęgra og veršmunurinn milli Evrópu og Ķslands miklu minni en nś er. Og nś oršiš kemur žaš aš auki oft fyrir aš raforkuveršiš ķ Evrópu hreinlega rżkur upp śr öllu valdi, sérstaklega žegar mikiš er um bilanir eša višhald ķ raforkukerfinu og/eša žegar miklir kuldar geysa. 

nps_dec-10-2010.png

Helstu įstęšur žess aš raforkuverš vķša ķ Evrópu hefur hękkaš mjög sķšustu įrin eru aš kolaverš hefur fariš hękkandi og einnig var of mikiš byggt af raforkuverum sem leiddi til tķmabundins offrambošs af raforku. Žį hefur dregiš śr umsvifum rķkisvaldsins ķ raforkugeiranum vķša ķ įlfunni, en markašsvęšing raforkugeirans hefur leitt til hękkandi raforkuveršs žrįtt fyrir meinta aukna samkeppni. Ķ reynd hefur nefnilega oft tekist heldur hrapallega til meš einkavęšingu orkufyrirtękja. Alręmdasta dęmiš žar um er sennilega sś fįkeppni sem nś er į breska einkavędda raforkumarkašnum. En žaš er önnur saga.

Žaš er sem sagt svo aš į fįeinum įrum hefur raforkumarkašurinn ķ Evrópu tekiš miklum breytingum og verš į raforku til framleišanda hefur žar vķša hękkaš mikiš frį žvķ sem var fyrir t.d. įratug sķšan. Žetta hefur leitt til žess aš fariš var aš huga aš nżjum tengingum og žar er lagning NorNed og NorGer nęrtękt dęmi. Žaš er algert lykilatriši aš opinberu orkufyrirtękin hér į Ķslandi, eins og Landsvirkjun og Orkuveita Reykjavķkur, nżti sér žessi tękifęri. Bersżnilegt er aš hjį Landsvirkjun eru menn afar mešvitašir um žessi tękifęri, en lķtiš hefur boriš į žvķ aš önnur orkufyrirtęki séu aš huga aš žessu. Sérstaklega er įberandi hvaš lķtiš hefur heyrst frį Orkuveitu Reykjavķkur, žrįtt fyrir aš žaš sé nįnast lķfsnaušsyn fyrir fyrirtękiš aš eiga kost į betri aršsemi. A.m.k. ef ekki į aš leggja allan skuldaklafann um hįls Reykvķkinga og annarra almennra višskiptavina fyrirtękisins.

past-present-future-sign1.jpgTil aš auka hagnaš ķslensku orkuframleišendanna er rafmagnskapall til Evrópu augljóslega įhugaveršur. Hann er samt ekki eina leišin - žvķ ķ dag erum viš einfaldlega samkeppnishęfari į raforkumörkušunum en veriš hefur og eigum góša möguleika į aš nżta žaš til aš laša hingaš evrópsk išnfyrirtęki af żmsu tagi. Žaš myndi ekki ašeins bęta afkomu orkufyrirtękjanna heldur lķka styrkja og auka fjölbreytni ķ ķslensku atvinnulķfi. Framtķšin er sem sagt björt ef menn halda rétt į spöšunum, hafa skżra framtķšarsżn, marka sér skynsama og raunsanna stefnu og fylgja henni eftir af fagmennsku og bestu žekkingu. Žess vegna eru ķslensku orkuaušlindirnar okkur nś lķka efnahagslega mikilvęgari en nokkru sinni įšur. Vonandi įtta ķslensk stjórnvöld og eigendur opinberu orkufyrirtękjanna sig į žessari stöšu.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Žarna hittiršu naglann į höfušiš. Slóst hann reyndar vendilega ķ įlhaus.

Stór-athugavert. Flutningur į orku héšan til t.d. Skotlands er žar af leišandi ekki bara mögulegur į teikniboršinu, heldur einfaldlega eitthvaš sem er veriš aš ašhafast nś žegar annars stašar um svipašar vegalengdir.

Jón Logi (IP-tala skrįš) 9.1.2011 kl. 13:25

2 Smįmynd: Óskar Žorkelsson

Žetta er sérlega įhugavert ķ ljósi žess aš žaš er skortur į rafmagni į stórum svęšum ķ noregi. sérstaklea miš og vestur noregi, og Trond Giske orkumįlarįšherra hefur legiš undir įmęli fyrir "slurf". Hann selur śt rafmagn įsama tķma og mišlunarlón noregs eru ķ sögulegu lįgmarki og rafmagnsnotkun ķ sögulegu hįmarki..

Svo standa gasorkuver noršmanna ónotuš vegna einhvers miskilinnar umhverfisverndunnar...

Óskar Žorkelsson, 9.1.2011 kl. 15:08

3 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Flöskuhįlsar ķ dreifikerfi Statnett ķ Noregi valda žessum veršmun innanlands. Žeim er umhugaš um aš styrkja dreifikerfiš meš byggingu nżrra hįspennulķna. Žaš er reyndar sameiginlegt markmiš allra Skandinavķurķkjanna aš dreifikerfiš verši svo gott aš įvallt verši sama raforkuverš į öllu žessu markašssvęši (ķ gegnum Nord Pool Spot). En nśoršiš er barrrasta oršiš afar erfitt aš fį leyfi fyrir nżjum hįspennulķnum; žaš veršur hreinlega allt vitlaust ef leggja į lķnu einhversstašar. Žetta er lķka oršiš mikiš vandamįl vķša um Evrópu og sömuleišis ķ US. Ķ Žżskalandi er t.a.m. veriš aš skipuleggja nżjar hįspennulķnur og menn tala um superhįspennunet og smart grid og ég veit ekki hvaš og hvaš. En žaš veršur efar erfitt aš koma slķku ķ framkvęmd nema žį setja žetta ķ jöršu - sem er mjöööög dżrt. Žess vegna er lķklegt aš innan Evrópulandanna muni lengi enn mega jį svakalegar sveiflur į raforkuverši. Sem norski vatnsaflsišnašurinn mun hagnast ofbošslega į meš tengingunum um NorNed og NorGer.

Ketill Sigurjónsson, 9.1.2011 kl. 15:34

4 Smįmynd: Björn Emilsson

Gęti kannske fariš svo į Islandi, eins og ķ Washington fylki USA, aš öllum 40 įlverum žar hefur veriš lokaš, nema einu, vegna orkuveršs.

Björn Emilsson, 9.1.2011 kl. 16:41

5 Smįmynd: Óskar Žorkelsson

var žaš gott eša slęmt Gušmundur ? eša var žaš ešlileg žróun.. įlver eru lįgtękniišnašur

Óskar Žorkelsson, 9.1.2011 kl. 16:56

6 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Svęrt at forudse. En stašreyndin er sś aš ķ dag er t.d. norsk stórišja og żmis annar išnašur mjög aš leita nżrra landa til aš stašsetja sig į. Af žeirri einföldu įstęšu aš virkjanir sem žeir hafa nżtt til išnašarins eru smįm saman aš falla til norska rķkisins vegna hjemfall-reglunnar. Žį fį žeir ekki lengur raforkuna skv. gömum langtķmasamningum, heldur žurfa aš greiša miklu hęrra verš. Žurfa jafnvel aš fara į spot-markašinn, žar sem veršiš er oft um 60 EUR pr. MWst, sem jafngildir um 78 USD eša 78 mills pr. kWst. Sem er meira en žrefalt žaš verš sem t.d. įlfyrirtękin eru aš borga hér. Akkśrat nśna er system price į NPS reyndar heilar 73 EUR pr. MWst, sem jafngildir um 95 mills pr. kWst. Sem sagt nęrri fjórfalt žaš verš sem Alcoa er aš borga fyrir rafmagniš frį Kįrahnjśkum. En okkur Ķslendingum er samt vęntanlega alveg sama ... žvķ žaš er jś sęlla aš gefa en žiggja!

Ketill Sigurjónsson, 9.1.2011 kl. 17:08

7 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Björn Emilsson, 9.1.2011 kl. 16:41; ķ stašinn er rafmagniš frį vatnsaflinu ķ Washington og Oregon vęntanlega aš streyma ķ dśllustarfsemi eins og Boeing, Microsoft, Amazon, Expedia o.fl. Var Boeing annars ekki aš flytja ašalstöšvarnar til Chicago nżlega?

Ketill Sigurjónsson, 9.1.2011 kl. 17:29

8 Smįmynd: Björn Emilsson

Mikiš rétt Ketill, Boeing fluttu ašalskrifstofurnar til Chicago eftir sķšasta jaršskjįlfta ķ Seattle . Framleišslan er ennžį og veršur įfram į mörgum stöšum ķ Washington. Žį er veriš aš reisa Boeing verksmišju ķ North Charleston South Carolina til aš anna eftirspurninni į 787 Dreamliner. Eg er mikill ašdįandi žinn og skrifa žinna. Vęri gaman ef žś settir saman pistil um Boeing, sem er jś ekki neitt smįfyrirtęki. Skil ekki af hverju žś kallar žessi fyrirtęki dśllufyrirtęki!! Bestu kvešjur / Bjorn

Björn Emilsson, 9.1.2011 kl. 20:55

9 Smįmynd: Baldvin Kristjįnsson

Ef Ķsland tengist sameiginlegum orkumarkadi EU, hękkar ta ekki markadsverdid į ķslandi?

Ef Orkuveita Reykjavķkur fengi t.d. norskt medalverd, afhverju ętti hśn tį ad selja almenningi į Ķslandi į brot af tvķ verdi?

Med kvedju ur Telemark...

Baldvin Kristjįnsson, 9.1.2011 kl. 21:04

10 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Björn Emilsson, 9.1.2011 kl. 20:55; "dśllustarfsemi" var alls ekki illa meint. Meira svona til aš leggja įherslu į žaš hversu ólķk starfsemi žessara fyrirtękja er žvķ aš bręša įl! Ég hef einu sinni komiš til Seattle (nóv. 2009) og ók žį góšan hring um Washington. Fór m.a. upp aš Paradise į Mt. Rainer, aš Bonneville-virkjuninni og ók um allan Olympic-skagann. Skemmtileg ferš. Žetta var ķ fyrsta sinn sem ég feršast aš rįši um US og ég steinféll fyrir herlegheitunum og vķšįttunni. Žó ég sé reyndar ennžį hrifnari af Kanada žvķ mér finnst meira öryggi žar. En leist vel į Seattle og ekki sķšur į fylkiš. Jafnvel žó svo ég vęri žarna um grįan vetur.

Baldvin Kristjįnsson, 9.1.2011 kl. 21:04; žaš eru skiptar skošanir um žaš hvort orkuverš hér į Ķslandi myndi hękka ef slķk tenging vęri fyrir hendi. Ég hallast aš žvķ aš žaš hljóti aš gerast, en aš žaš sé allt ķ lagi žvķ žjóšhagslegur įbati af orkusölunni verši svo miklu meiri. Ašrir telja vel mögulegt aš selja orku į innanlandsmarkaš į sérstöku ķslensku markašsverši, sem įfram verši miklu lęgra en veršiš ķ Evrópu. Ég er, sem fyrr segir, efins um aš žaš yrši hęgt. En lęt vera aš fullyrša nokkuš um žetta.

Ketill Sigurjónsson, 9.1.2011 kl. 21:22

11 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Bonneville:

http://askja.blog.is/blog/askja/entry/982538/

Og hér er minnst į Želamörkina:

http://askja.blog.is/blog/askja/entry/590699/

http://askja.blog.is/blog/askja/entry/997788/

Ketill Sigurjónsson, 9.1.2011 kl. 21:29

12 Smįmynd: Jón Gunnar Bjarkan

jį, žś ert nś ekki ónżtur ķ žessum orkuheimi, svo mikiš er ljóst. Góšur pistill

Jón Gunnar Bjarkan, 10.1.2011 kl. 03:18

13 Smįmynd: Baldvin Kristjįnsson

Takk fyrir kommentid, by einmitt rett hja upphaflegu Hydro virkjuninni sem tu skrifar um i eldri fęrslunni.

Ef folk motmęlti hękkun OR i haust - hvad gerist ef reikningurinn hękkar 200-500%... ef orkufyrirtęki fį ekki ad mismuna kaupendum eftir markadssvędi...? Grunar ad ta fyrst tęki steininn śr og margir myndu vilja kśtta į strenginn... en orkufyrirtękin yrdu moldrik. Nokkud vist ad islendingar koma ser ekki upp "oliusjod" ad hętti nordmanna, hvad ta ad hann dekkadi hękkud utgjold almennings - og Flśdasveppir leggdust af.

Vęri gaman ad sja uttekt a hękkun raforkuverds til almennings i Noregi sl. ar vs Islands. Margir fjįrfestar ordid rikir i Noregi a vatnsorkuspekulasjon, t.d. sa sem tenadi mest i Noregi i fyrra.

Baldvin Kristjįnsson, 10.1.2011 kl. 09:56

14 Smįmynd: Baldvin Kristjįnsson

38% rafmagnshękkun ķ Noregi ķ fyrra vegna ytri markašsašstęšna:

http://e24.no/makro-og-politikk/article3981089.ece

Baldvin Kristjįnsson, 10.1.2011 kl. 11:04

15 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Rétt aš taka fram aš žegar ég hef veriš aš skrifa um raforkuverš hér į Orkublogginu, hefur žaš jafnan veriš heildsöluveršiš. Ž.e. veršiš sem raforkuframleišandinn fęr fyrir raforkuna. Viš žetta verš bętist svo flutnings- og dreifingarkostnašur og skattar. Ķ Noregi žarf aš borga Statnett fyrir flutning, smįsalanum fyrir dreifingu og svo aš auki bęši vsk og umhverfisskatt.

Žaš aš bera saman heildarverš į raforku milli landa getur veriš talsvert villandi eša til lķtils - žvķ skattarnir eru afar misjafnir eftir löndum. Samanburšur į heildsöluveršinu segir manni miklu meira um aršsemismöguleika raforkufyrirtękjanna.

Athyglisveršar fréttir nś um aš Kķnverjar séu aš kaupa Elkem af Orkla. Nś segjast sumir Noršmenn hręddir um aš Kķnverjarnir muni flytja starfsemi Elkem frį Noregi. Sic! Žaš hefur blasaš viš ķ nokkur įr aš verksmišjur Elkem ķ Noregi séu brįtt į förum žašan. Įriš 2009 seldi Elkem virkjanir sem fyrirtękiš įtti ķ Noregi og žar meš var fyrirtękiš ķ reynd aš segja aš žaš vęri aš undirbśa brottflutning į verksmišjum sķnum ķ Noregi eša lokun žeirra. Žvķ orkuverš į markaši ķ Noregi er einfaldlega svo hįtt aš stórišjan leitar óhjįkvęmilega annaš. Sumir spį žvķ aš žessi žróun sé aš fara į fullt um alla Evrópu. Og žegar mest af stórišjunni veršur farin til Kķna, Persaflóans eša Guš mį vita hvert, muni eftirspurn eftir raforku verša miklu minni en frambošiš og veršiš žį falla eins og steinn um alla Evrópu. Eins og minnst var į ķ fęrslunni hér aš ofan.

Žetta mun žó t.d. rįšast mjög af žvķ hversu hrašur žessi "flótti" stórišjunnar frį Evrópu veršur. Gerist žetta rólega mun žaš ešlilega hafa minni įhrif žvķ žį munu raforkufyrirtękin fį betra svigrśm til ašlögunar. En, sem fyrr segir, er žessi žróun lķkleg til aš auka mjög eftirspurn eftir ķslenskri raforku, sem er miklu ódżrari en ķ Evrópu. Žetta veit Ross Beaty. Synd aš įlfarnir hjį ķslensku lķfeyrissjóšunum skuli ekki hafa įttaš sig į žessu.

Ketill Sigurjónsson, 10.1.2011 kl. 13:11

16 Smįmynd: Óskar Žorkelsson

jęja, kķnamennirnir bśnir aš fį Elkem og fengu "special" price į rafmagniš

http://www.nettavisen.no/nyheter/article3062067.ece

Óskar Žorkelsson, 11.1.2011 kl. 22:02

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband