Gęfa og gjörvileiki

Bandarķkin! Landiš žar sem afskoriš eyra, Art Deco og rśssneskar bensķnstöšvar tengjast meš athyglisveršum hętti. Landiš žar sem menn horfšu lengi óttaslegnir til himins. Til aš sjį hvort Rśssarnir vęru aš koma.

Chrysler_building

Nś veršur brįtt allt ęttarsilfur Bandarķkjanna meira eša minna komiš ķ erlenda eigu. Olķusjóšur frį Abu Dhabi keypti Chrysler-bygginguna nś ķ sumar. Og bensķnstöšvar Getty gamla eru komnar ķ eigu stęrsta olķufélags Rśsslands. En lķklega er Könum nokk sama. Rétt eins og milljaršamęringnum Jean Paul Getty (1892-1976) var sama og lét mannręningja skera eyraš af sonarsyni sķnum. Fremur en aš borga lausnargjaldiš įn mśšurs.

Getty Oil var į sķnum tķma eitt öflugasta olķufélag ķ Bandarķkjunum. Vissulega mį segja aš hann J. Paul Getty I hafi fęšst meš silfurskeiš ķ munni (fašir hans var George Getty; bandarķskur išnjöfur). Engu aš sķšur skapaši hann auš sinn aš mestu sjįlfur. Hann hafši nef fyrir žvķ aš gręša pening i olķuišnašinum. Ašeins 25 įra hafši J. Paul Getty I grętt fyrstu dollaramilljónina sķna ķ olķubransanum ķ Oklahóma. En hélt žį vestur til Hollywood hvar hann sökk ķ kvennafar.

Faširinn var lķtt hrifinn og nįnast afneitaši žessum lśsablesa įšur en hann sjįlfur fór ķ gröfina 1930. En J. Paul Getty lét sér fįtt um finnast og hélt įfram aš djamma ķ Kalifornķusólinni.

J_Paul_Getty

Hann sneri žó aftur i olķuna. Ķ kringum 1950 keypti hann nokkur olķufélög og sameinaši žau ķ Getty Oil. Žaš sem žó gerši Getty Oil aš stórveldi var fyrst og fremst samningur J. Paul Getty's I viš Sįdana. Žangaš hélt hann skömmu eftir seinna strķš og leigši sér skika į landamęrum Saudi Arabķu og Kuwait. Og įšur en menn vissu af sullaši Getty milljónum tunna daglega upp śr sandinum. Og varš į örfįum įrum einhver rķkasti mašur ķ heimi. Ķ aurum tališ.

En žaš eru gömul sannindi aš veraldlegur aušur og hamingja eiga ekki endilega samleiš. Žegar sonarsonur hans Getty's, J. Paul Getty III (f. 1956) sem žį var 16 įra, hvarf į Ķtalķu įriš 1973 lét sį gamli sér fįtt um finnast. Er krafa um lausnargjald barst frį meintum mannręningjum var hann viss um aš strįkurinn vęri bara aš reyna aš plata pening śt śr afa gamla. Eitthvaš mildašist hann žegar eyra af drengnum barst skömmu seinna ķ pósti, meš hótun um aš hann kęmi ķ smįbitum yrši ekki borgaš. Ekki hljóp Olķu-Getty žó til meš peninginn, heldur prśttaši viš ręningjana og nįši loks "betri dķl". En eins og allir Ķslendingar vita er aušvitaš lykilatriši aš prśtta viš Ķtalasulturnar.

getty_earjpg

Getty gamli setti žaš reyndar sem skilyrši fyrir greišslunni aš sonur hans, Jean Paul Getty II (1932-2003) og pabbi strįksa, endurgreiddi honum lausnargjaldiš. Meš vöxtum! Ekki er Orkublogginu kunnugt um efndir į žvķ loforši. En a.m.k. fannst hinn 16 įra gamli Getty III skömmu sķšar, meš eitt eyra og ķ taugaįfalli. Hann nįši sér aldrei  - varš hįšur eiturlyfjum og hefur lengi legiš lamašur eftir of stóran skammt įriš 1981. Ręningjarnir sem taldir voru vera mafķósar frį Kalabrķu, fundust aldrei.

Ķ dag er gamli Getty I lķklega žekktastur sem einlęgur listunnandi og stofnandi Getty-safnsins ķ Kalifornķu. Žaš góša safn hefur reyndar lent ķ veseni, eftir aš ķ ljós kom aš nokkrir merkir munir ķ eigu safnsins voru žjófstolnir frį Ķtalķu. Leišindamįl. En žaš er önnur saga.

talitha getty

Um Gettyana mį bęta žvķ viš aš J. Paul Getty II, sonur Olķu-Getty's og fašir strįksins sem ręnt var, giftist sśperskvķsunni og leikkonunni Talithu Pol. Sem lést ķ Róm af stórum heróķnskammti 1971. Myndin hér til hlišar er eimitt tekin af žeim hjónakornunum af ljósmyndaranum fręga Lichfield lįvarši. Stašurinn er Marokkó žar sem žau hjónin bjuggu žį ķ anda sukkandi blómabarna. Ašdįendur snillinganna i hljómsveitinni Crosby, Stills, Nash & Young vita allt um lķfiš žar.

Halda mętti lengi įfram aš lżsa bóhemlķfi og bölvun Gettyanna, t.d. eyšnismiti Aileen, dóttur J. Paul Getty II. En lķklega tķmabęrt aš hętta žessu Getty-žvašri. Žó verš ég aš nefna, aš ég man afskaplega vel eftir umfjöllun ķslenskra dagblaša um Getty gamla, žegar hann lést įriš 1976 - žį į nķręšisaldri. Enda lengi hrifist af olķubarónum.

Žó svo Getty-safniš sé heimsfręgt er žó lķklega algengara aš sjį Getty-nafniš ķ tengslum viš Getty-images. Sem er ljósmyndavefur, sem mikiš er notašur af netmišlum heimsins, tķmaritum og dagblöšum. Žaš var einmitt sonur Jean Paul Getty's II - og bróšir Aileen og hins eyrnaskorna Jean Paul Getty's III - sem stofnaši Getty Images. Sį ljśfur heitir Mark Getty (f. 1960).

Sienna-Miller-Balthazar-Getty_2

Unnendur kvikmynda og slśšurblaša kunna žó aš žekkja enn betur hann Balthazar Getty. Sį er fęddur 1975 og er einmitt einkabarn J. Paul Getty's III, lék eitt ašalhlutverkiš ķ Flugnahöfšingjanum eša Höfušpaurnum (Lord of the Flies) og sįst nżlega ķ miklu kossaflensi meš hįlfberri Siennu Miller. Sem er kannski ekki stórfrétt, nema žį sökum žess aš hann Balthazar er kvęntur (annarri en Siennu) og 4ra barna fašir. Žetta er allt svolķtiš kaldhęšnislegt, žegar haft er ķ huga aš Sienna lék einmitt fišrildiš Edie Sedgwick ķ nżlegri bķómynd um Andy Warhol og gengiš hans ķ "Verksmišjunni". Žaš er nokkuš vķst aš afi hans Balthazars, J. Paul Getty II, sukkaši duglega žar į bę ķ lok 7. įratugarins. Og Verksmišjusukkiš hjį Warhol-genginu nįši aš drepa Edie litlu, įšur en hśn nįši žrķtugu. Vona aš Sienna sé ekki aš lenda ķ slęmum félagsskap.

Mestu aušęfin innan Getty Oil voru seld śt śr fyrirtękinu į sjöunda og įttunda įratugnum En Getty-bensķnstöšvarnar  héldust įfram innan fyrirtękisins.

getty_station

Žar kom žó aš, aš žęr voru lķka seldar - og žaš geršist sķšla įrs 2000. Kaupandinn kom langt śr austri. Žar į ferš var enginn annar en rśssneski olķurisinn Lukoil. Žannig aš ķ dag geta vesturfarar rennt upp aš žessu hįamerķska vörumerki - Getty Oil - og dęlt į tankinn vitandi žaš aš aurarnir renna austur til snillingsins Vagit Alekperov og annarra Lukoil-manna.

Gaman aš žessu. Žessi tęplega sextugi Azeri, hann herra Alekperov, er ķ dag einn mesti aušmašur veraldarinnar. Svo skemmtilega vildi til aš hann var ašstošarorkumįlarįšherra į sķšustu dögum Sovétrķkjanna. Hann įtti ķ framhaldinu žįtt ķ stofnun rśssneska rķkisolķufyrirtękisins Langepas-Urai-Kogalymneft 1991. Hvers nafni var breytt i LUK-oil įriš 1993.

vagit-alekperov

Sama įr var lķtill hluti hlutabréfanna ķ Lukoil settur į markaš, en rķkiš hélt įfram meirihlutanum. Fyrir "einskęra tilviljun" uršu öll bréfin smįm saman föl - og nś ręšur hann Vagit Alekperov yfir um fimmtungi žeirra (įsamt einum gömlum višskiptafélaga sķnum). Svona getur lķfiš stundum veriš skemmtilega einfalt.

Lukoil er STÓRT. Annaš af tveimur stęrstu olķufélögum Rśsslands. Var jafnvel stęrra en Rosneft, allt žar til žeir Rosneftar yfirtóku Yukos. Sem var félagiš hans Mikhail Khodorkovsky. Af žeim olķufélögum heimsins, sem skrįš eru į hlutabréfamarkaš, mun ašeins eitt félag bśa yfir meiri olķubirgšum en Lukoil. Sem er risinn Exxon Mobil.

Alltaf gaman aš ofurlķtilli tölfręši. Svona rétt til aš setja hlutina ķ samhengi: Lukoil fer meš nęrri 20% af allri olķuvinnslu i Rśsslandi. Og er aušvitaš meš starfsemi vķša annars stašar um heiminn. T.d. ķ Ķrak. Alls mun félagiš nś framleiša 2,3% af olķuframboši heimsins og rįša yfir 1,3% af öllum žekktum olķubirgšum veraldar.

lukoil_logo

Og sem fyrr segir getur mašur nś lįtiš hreinsa framrśšuna į skrjóšnum į Lukoil-bensķnstöšvum vestur ķ henni Amerķku. Menn žurfa sem sagt ekki lengur aš óttast aš Rśssarnir séu aš koma - žeir eru nefnilega löngu komnir. Til Bandarķkjanna. Kannski tķmabęrt aš žeir komi lķka til Ķslands?


mbl.is Rśssar vilja meiri upplżsingar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Óskar Žorkelsson

takk fyrir žessa grein.. mjög fróšlegur lestur um heim sem mašur žekkir lķtiš sem ekkert.. 

Óskar Žorkelsson, 18.10.2008 kl. 00:35

2 Smįmynd: Ķvar Pįlsson

Gaman aš žessu, takk!

Ķvar Pįlsson, 18.10.2008 kl. 00:43

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband