Gręni herinn

At Bonneville now there are ships in the locks.
The waters have risen and cleared all the rocks.
Shiploads of plenty will steam past the docks.
So roll on, Columbia, roll on.

Woody_GuthrieŽessi texti sveitasöngvarans frįbęra Woody heitins Guthrie, er lķklega įgętis inngangur aš umfjöllun Orkubloggsins um vatnsafl ķ noršvesturrķkjum Bandarķkjanna.

Columbia sś sem žarna er sungiš um er aušvitaš Columbiafljótiš, sem er mesta vatnsfall ķ noršvesturrķkjunum. Žaš ber grķšarlegt vatnsmagn frį Klettafjöllunum og til Kyrrahafsins į um 2 žśsund km leiš sinni gegnum bęši Kanada og Bandarķkin. Upptökin liggja ķ Kanada en tilkomumest er Columbia ķ Washingtonfylki. Alls mun vatnasvęši Columbia vera hvorki meira né minna en 670 žśsund ferkķlómetrar!

Vegna mikillar fallhęšar hentar Columbiafljót afar vel til vatnsaflsvirkjana og stendur undir žrišjungi af öllu virkjanlegu vatnsafli ķ Bandarķkjunum. Enda eru nś samtals um hįlfur annar tugur virkjana ķ fljótinu sjįlfu, sumar žeirra grķšarstórar. Aš auki er fjöldi annarra virkjana ķ žverįnum, en af žeim er Snake River hvaš žekktust.

Snįkafljót er eitt af žessum dįsamlegu örnefnum ķ bandarķskri nįttśru - nöfnum sem fį hjarta Orkubloggarans til aš žrį frumbyggjalķf 19. aldar į indķįnaslóšum. Ekki er stubburinn minn, 8 įra, sķšur spenntur fyrir Frumbyggjabókunum en pįpi hans. Ķ kvöldlestrinum erum viš einmitt komnir aš lokabókinni ķ žessum skemmtilega norska bókaflokki og heitir bókin sś ekki amalegra nafni en Gulliš ķ Pśmudalnum!

Snake_River_AdamsFręgustu virkjanirnar ķ Columbiafljótinu eru kenndar viš smįbęinn Bonneville, en ķ reynd er nafniš Bonneville-stķflurnar(Bonneville Dams) oft notaš sem samheiti yfir fjölmargar virkjanir ķ fljótinu. Žar eru stęrstar Grand Coulee meš hvorki meira né minna en um 6.800 MW framleišslugetu og Chief Joseph Dam, sem getur framleitt um 2.600 MW. Til samanburšar žį er framleišslugeta Kįrahnjśkavirkjunar um 700 MW. Alls geta virkjanirnar ķ Columbiafljóti framleitt lķtil 25 žśsund MW og eru žį virkjanirnar ķ Snįkafljóti og öšrum žverįm Columbia EKKI taldar meš. Sem sagt dulķtiš rafmagn žarna į feršinni.

Columbia_River_dams_mapLengi vel var stęrstur hluti rafmagnsins frį Columbia-virkjununum nżttur til įlframleišslu. En meš fjölbreyttari atvinnurekstri ķ Seattle og nįgrenni fór svo aš įlfyrirtękin lentu ķ erfišleikum meš aš keppa um orkuna. Į sķšustu įrum hefur hverri įlverksmišjunni į fętur annarri verši lokaš žarna ķ hinu magnaša noršvestri. Samdrįtturinn ķ įlišnašinum žar er sagšur allt aš 80% į örfįum įrum. Žess ķ staš fer orkan frį vatnsaflsvirkjununum nś til fyrirtękja eins og Google, sem hefur unniš aš uppbyggingu gagnavera į svęšinu. Kannski umhugsunarvert fyrir Ķslendinga?

Įlfyrirtękin fóru aftur į móti aš leita aš ódżrara rafmagni en framleišendurnir ķ Columbiafljótinu bušu. Og fundu žaš fljótt ķ žrišja heiminum - svo og į eyju einni noršur ķ Dumbshafi žar sem stjórnvöld eru žekkt fyrir flašur sitt upp um įlrisa.

Hvaš um žaš. Annaš atriši sem Orkubloggaranum žykir athyglisvert er hverjir standa aš rafmagnsframleišslunni ķ Columbaifljóti. Kannski halda sumir frjįlshyggjusinnašir Ķslendingar aš öll rafmagnsframleišsla ķ Bandarķkjunum sé ķ höndum Mr. Burns og félaga hans. Sem sagt einkarekstur. Žvķ fer fjarri. Meira aš segja Bandarķkjamenn er vel mešvitašir um mikilvęgi žess aš rķkiš sé bakhjarlinn ķ rafmagnsframleišslunni.

Bonneville_dam_explainedJį - öll fer žessi geggjaša orka frį Bonneville ķ gegnum rķkiš. Sala og dreifing er ķ höndum rķkisfyrirtękisins Bonneville Power Administration (BPA), en rekstur og višhald sjįlfra virkjananna er į vegum sérstakrar alrķkisstofnunar, sem nefnist žvķ viršulega nafni US Army Corps of Engineers. Žetta er stofnun meš meira en 35 žśsund starfsmenn sem heyrir undir bandarķska varnarmįlrįšuneytiš og sagan hįttar žvķ svo aš žessi merkilega stofnun hefur komiš aš byggingu og rekstri mikils fjölda vatnsaflsvirkjana žar vestra.

US_ACEUSACE sinnir einnig margs konar annarri uppbyggingu ķ landinu og er eitt af žessum undarlegu dęmum um ofbošsleg umsvif alrķkisins ķ landi sem oftast er kennt viš einkaframtak. Kannski mętti kalla žessa įgętu bandarķsku stofnun hinn eina sanna Gręna her?

Bygging Bonneville-virkjananna hófst įriš 1934 ķ kreppunni miklu. Auk žess aš skapa mikinn fjölda starfa fyrir atvinnulausa Bandarķkjamenn, reyndust žessar virkjanir ein mikilvęgasta undirstaša išnašaruppbyggingar landsins ķ ašdraganda styrjaldarįtakanna og žar meš hornsteinn ķ sigri Vesturveldanna gegn Japan og Nasista-Žżskalandi. Orkan var, sem fyrr segir, aš miklu leyti nżtt ķ įlbręšslur į svęšinu, sem voru mikilvęgur žįttur ķ hernašarmaskķnunni sem sigraši sķšari heimsstyrjöldina.

Reyndar er öll saga BPA stórmerkileg. Fyrirtękiš var stofnaš af Bandarķkjažingi ķ žeim tilgangi aš sjį um dreifingu og sölu į öllu rafmagni frį Bonneville-virkjununum. Į nęstu įratugum óx framleišslugetan jafnt og žétt meš nżjum virkjunum į svęšinu og samhliša žvķ sį BPA um byggingu į sķfellt öflugra dreifikerfi.

BPA_logoĶ dag kemur um 45% alls žess rafmagns sem notaš er ķ noršvesturfylkjum Bandarķkjanna frį BPA og fyrirtękiš rekur eitt stęrsta dreifikerfi rafmagns ķ Bandarķkjunum. Žaš er m.ö.o. ekki bara einkarekstur sem tķškast žarna vestra – žvert į móti er rķkiš žar stórtękara en ķ mörgum löndum Evrópu. Žaš er kannski eitt af skemmtilegum leyndarmįlum hagfręšinnar.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Pétur Žorleifsson

Žessi įlver voru vķst į slóšum sunnar en Columbķufljótiš.

Į hvaš ętli Bonneville Administration Power selji rafmagniš į, lķklega ašeins meira en 15 dollara fyrir megawattstundina ?

Pétur Žorleifsson , 14.6.2009 kl. 20:28

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband