Eru demantar eilķfir?

Orkubloggiš ętlar ķ dag aš taka upp žrįšinn frį žvķ skömmu fyrir įramót. Nįnar tiltekiš horfa meš spenningi til olķuspśtniksins Angóla ķ Vestur-Afrķku. Sem eins konar framhald af fęrslunni "Frį mišbaugi aš Eyrķki".

slave_trade_1650-1860

Žarna ķ hinni strķšshrjįšu Angóla eru allir innvišir rķkisins meira eša minna ķ molum eftir įratuga borgarastyrjöld. Nś vaša Kķnverjar um landiš og reyna aš tryggja sér hvern einasta olķudropa sem žar er aš finna. Peningalyktin er vissulega kęfandi - en eins vķst aš allt fari ķ hįaloft hvenęr sem er.

Žaš er śtilokaš aš fjalla um olķuęvintżriš ķ Angóla, nema skoša ašeins forsögu mįlsins. Fyrstu aldirnar ķ samskiptum Angóla viš Evrópu og Amerķku einkenndust ašallega af žręlavišskiptum. Portśgalar nįšu fótfestu viš ströndina žarna į 17. öld og sķšar varš žetta svęši eins konar nżlenda Brasilķu (žó svo formlega séš vęri Brasilķa vissulega hluti af portśgalska konungsrķkinu).

Salazar_Time_Cover

En hlaupum hratt yfir sögu. Mešan flestar nżlendurnar ķ Afrķku fengu sjįlfstęši eftir heimsstyrjöldina sķšari, var einręšisstjórn portśgalska hęgrimannsins Salazar ekki alveg į žeim buxunum aš sleppa nżlendunum ķ įlfunni svörtu. Hvorki Mósambķk, Gķneu (sem ķ dag kallast Gķnea-Bissau), Sao Tomé né Angóla.

En žį sauš upp śr. Ķ nżlendum spruttu upp žjóšernishreyfingar, sem hófu blóšuga barįttu fyrir sjįlfstęši. Žó svo sjįlfstęšisfylkingarnar žrjįr ķ Angóla vęru langt ķ frį aš vera samstķga įttu žęr sameignlegt takmark. Aš koma Portśgölunum burt og stofna sjįlfstętt rķki. Žaš gerši portśgalska hernum enn erfišara fyrir, aš ekkert stórveldanna stóš meš žeim ķ barįttunni. Heldur studdu bęši Bandarķkin, Sovétrķkin og Kķna uppreisnahreyfingarnar.

Portśgalski herinn var loks kallašar heim 1974 eftir įratuga nżlendustrķš, ķ kjölfar žess aš herforingjastjórnin ķ Portśgal féll ķ Nellikubyltingunni svoköllušu. Og "Estado Novo" hans Salazar’s var endanlega kastaš į öskuhaugana.

savimbi_2

Ķ Angóla var nś reynt aš koma į samstjórn žeirra žriggja fylkinga, sem allar höfšu barist fyrir sjįlfstęši landsins. Tvęr žęr helstu voru UNITA-skęrulišasveitirnar hans Jónasar Savimbi og Frelsishreyfingin MPLA. En žęr voru ķ reynd svarnir óvinir. Grimmilegt borgarastrķš skall nś į landsmönnum og Angóla varš einn fręgasti og blóšugasti leikvöllur kalda strķšsins.

Ķ reynd var borgarastrķšiš ķ Angóla žjóšernisstrķš fremur en um hugmyndafręši. Og bein afleišing af nżlendustefnunni grimmilegu. Kjarninn ķ UNITA mun vera af žjóšflokki sem kallast Ovimbundu, sem ku ašallega bśa ķ mišhluta landsins. MPLA į aftur į móti rętur ķ öšrum žjóšflokki – Mbundu - sem er meira įberandi ķ strandhérušunum og nįgrenni höfušborgarinnar Lśanda. En kalda strķšiš afskręmdi žetta sem pólitķskt strķš.

Leištogar UNITA höfšu fengiš žjįlfun ķ Kķna og tóku upp maóisma - en endušu svo sem frjįlshyggjuvinir og fengu stušning frį Bandarķkjunum. Hjį MPLA tóku menn upp į žvķ aš kenna sig viš marxisma og höfšu Sovétrķkin og ekki sķst Kśbu sem bakhjarl. Sem sagt ein allsherjar vitleysa.

diamonds-are-forever

Hermenn frį Kśbu böršust į tķmabili meš MPLA, en ašskilnašarstjórnin ķ Sušur-Afrķku sendi hersveitir til stušnings UNITA. Mešan Ronald Reagan var viš völd ķ Bandarķkjunum į 9. įratugnum nįši borgarastrķšiš ķ Angóla nżjum hęšum, vegna mikils fjįrhagsstušnings sem UNITA fékk žį frį Bandarķkjunum og Ķsrael. Um leiš var MPLA bakkaš upp af Gorbachev, ķ hressilegum daušateygjum Sovétrķkjanna.

Mikiš moršęši greip nś um sig og Angóla varš eitt versta tįkniš um andstyggš kalda strķšsins.

Meš kjöri Clinton’s og falli Sovétrķkjanna missti Bandarķkjastjórn įhuga į aš dęla fjįrmagni ķ žessa vitleysu. Žegar skrśfaš var fyrir peningakrana Bandarķkjanna til UNITA, tók lżšręšishöfšinginn Savimbi upp į žvķ aš nżta demanta landsins til aš afla fjįr. Jukust žį svört demantavišskipti stórkostlega, enda eru einhverjar mestu demantanįmur heims ķ Angóla. Hugtakiš "blóšdemantar" varš nś į hvers manns vörum.

angola_flag

Eftir nęrri 30 įra borgarastrķš, sem drap hundruš žśsunda landsmanna og setti milljónir į vergang, var loks samiš um friš 2002. Įstęša žess aš menn hęttu slįtruninni var lķklega fyrst og fremst sś, aš Jonas Savimbi hafši veriš drepinn snemma žetta įr og žar meš var allur vindur śr UNITA. Haldnar voru kosningar ķ Angóla og UNITA og MPLA slįst nś um völdin į vķgvelli lżšręšisins. Ömurleg fortķš landsins endurspeglast ķ kjįnalegu žjóšartįkninu, sem prżšir žjóšfįna Angóla. Eins konar skrķpamynd af hamri og sigš.

Žetta risastóra, strķšshrjįša land er afar rķkt af nįttśruaušlindum. Ķ reynd ętti aš rķkja óhemju velsęld mešal hinna 17 milljón ķbśa. Žess ķ staš er Angóla eitthvert fįtękasta rķki jaršar. Helsta tįkn landsins ķ dag eru lķklega śtlimalaus börn, sem stigiš hafa į einhverja af milljónum jaršsprengja, sem grafnar eru śt um allt landiš.

Endiama_Angola_logo

En hvernig var hęgt aš reka įratuga blóšuga borgarastyrjöld ķ rķki, žar sem nęr allir innvišir samfélagsins voru gjörsamlega ķ rśst og efnahagslķfiš aš mestu óvirkt? Hvernig gįtu strķšandi fylkingar stašiš undir strķšsrekstrinum?

Jafnvel mikil fjįrframlög frį Bandarķkjunum og Sovétrķkjunum til strķšsherranna stóšu ekki undir žessum langvarandi og rįndżra hernaši. Svariš er aš finna ķ hluta af geggjušum nįttśruaušlindum Angóla. Demöntunum.

Mešan borgarastrķšiš geisaši voru demantanįmur landsins mikilvęg uppspretta fyrir vopnakaup strķšsherranna. Sérstaklega Coango-nįmurnar ķ noršurhluta landsins, sem UNITA réš yfir og hafa aš geyma einhverja mestu hįgęša demanta ķ heimi. Ķ dag, eftir aš frišur komst į, hefur dregiš śr blóšdemantasölunni og nįnast öll višskiptin komin ķ hendur rķkisfyrirtękisins Endiama. Žar į bę eru menn į blśssandi skriši. Enda er Angóla ķ dag fimmta stęrsta demantaframleišsluland heims meš um 10 milljón karöt į įri.

sonangol_logo

En demantarnir eru ekki eina aušsuppspretta Angóla. Nś eru horfur į aš senn verši unnt aš opna į nż miklar jįrnnįmur, sem voru meira og minna lamašar ķ borgarastrķšinu. Og ofbošslegar olķuaušlindir Angóla eru oršnar ašgengilegri. Į örskömmum tķma hefur landiš oršiš stęrsti olķuframleišandi Afrķku. Angóla flytur nś meira aš segja śt meiri olķu en sjįlfur Afrķkurisinn - Nķgerķa - og landiš er einhver bjartasta framtķšarvonin ķ olķubransanum.

Žeir sem stżra Angóla eru žvķ bjartsżnir žessa dagana. Og stefna aš žvķ aš opna kauphöll ķ Lśanda į įrinu (2009), sem verši ein sś öflugasta ķ Afrķku allri. Ķ dag eru žaš einkum kauphallirnar ķ Kenża, Nķgerķu og Sušur-Afrķku sem eitthvaš kvešur aš žarna ķ įlfunni svörtu. Mešal fyrirtękja sem angólska rķkiš hyggst skrį į hlutabréfamarkašnum ķ Lśanda, eru bęši Endiama og rķkisolķufyrirtękiš Sonangol.

Angola_Rover

Augljóslega veršur nišursveiflan ķ efnahagslķfi Vesturlanda žessa dagana vart til aš hjįlpa Angóla aš lįta žennan draum sinn rętast ķ brįš. En žar er engan bilbug aš finna į mönnum. Enda śtlit fyrir ca. 10% efnahagsvöxt žar į nżbyrjušu įri. Nś er nefnilega komin upp sś undarlega og óvęnta staša aš sum rķkin sunnan Sahara eru talin lķklegust til aš gera žaš best į įrinu. Öšruvķsi mér įšur brį!

En gleymum žvķ ekki hvernig tķminn og sagan viršast stundum fara ķ hringi. Eitt sinn voru löndin sunnan Sahara žekkt fyrir aš vera mesta og besta tękifęri heims fyrir framsżna og djarfa menn. Munum t.d. hvernig hann Cecil Rhodes lagši grunnin aš einhverjum svakalegustu fjölskylduaušęfum veraldar, žegar hann hélt til sunnanveršrar Afrķku fyrir um 130 įrum og varš į örskömmum tķma nęr einrįšur ķ demanta-išnaši veraldarinnar.

diamonds-blood_2

Jį - ef einhvers stašar er peningalykt žess dagana, žį er žaš ķ hinu ömurlega, strķšshrjįša Angóla. Og viti Mörlandar ekkert hvaš žeir eigi af sér aš gera ķ nóvember n.k., hvernig vęri žį aš skella sér į World Diamod Summit? Demantarįšstefnuna, sem aš žessu sinni veršur einmitt haldin ķ Lśanda.

Žar verša örugglega męttir einhverjir ljśflingar śr Oppenheimer-fjölskyldunni góšu. Fjölskyldunni sem komst yfir demantanįmurnar hans Cecil Rhodes og hafa sķšustu hundraš įrin nęr algerlega stjórnaš hinum snarruglaša demantaišnaši heimsins. Fjölskyldunni sem kom meš eitt besta sölu-slagorš nokkru sinni. "A diamond is forever!" Kannski meira um žann ljśfa bransa sķšar hér į Orkublogginu.

GDP_growth_forecast_2009

En žaš er a.m.k. ljóst, aš ef menn ķ leit aš tękifęrum lesa Economist, koma žeir vart hlaupandi til Ķslands. Sbr. glóšvolgt sśluritiš hér til hlišar. Nei - žį er Angóla vęnlegri kostur. 

http://www.economist.com/opinion/displayStory.cfm?story_id=12811290 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband