Flugiš heillar

Žessi frétt Moggans ķ gęr um tóma vél Icelandair gęti gefiš tilefni til aš spį ašeins ķ žį sérkennilegu samninga, aš seljendur félagsins hafi samiš um ęvilangar frķar flugferšir fyrir sig og sķna į Saga Class. Sem ég afskaplegt bįgt meš aš trśa - en er fullyrt ķ fjölmišlum. Ég ętla žó aš sleppa aš kommenta į žį undarlegu frétt. En langar samt aš staldra ašeins viš flugiš. Sem lengi hefur heillaš mig eins og żmsa fleiri.

Orkubloggiš er žeirrar skošunar aš metanól sé lķklega besti kosturinn, sem nżtt eldsneyti ķ samgöngugeiranum. Og muni leysa dķselolķu af hólmi, m.a. ķ skipum og flutningabķlum. Og kannski lķka ķ smęrri bķlum. En hvaš meš flugiš?

Hlutfall eldsneytisveršs af rekstrarkostnaši flugfélaga hękkaši aš mešaltali śr 16% įriš 2004 ķ 29% įriš 2007. Og veršur lķklega um 36% 2008! Samkvęmt upplżsingum frį IATA.

Airplane_vapor

Flugiš er žó undanskiliš Kyoto-bókuninni og flugfélög bera žvķ engan kostnaš vegna kolefnislosunar. Engu aš sķšur mį rekja stóran hluta kolefnislosunar af manna völdum til flugvéla. Śtblįstur frį flugsamgöngum mun vera um tķundi hluti allrar kolefnislosunarinnar ķ helstu išnrķkjunum.

Talsveršar lķkur eru į aš flugiš verši ekki undanskiliš losunartakmörkunum ķ žeirri alžjóšasamžykkt, sem mun leysa Kyoto-bókunina af hólmi. Og į aš gilda eftir 2012 (Evrópusambandiš hyggst taka slķkt kerfi upp fyrir flugiš, sama hvernig fer ķ alžjóšavišręšunum). Žetta, įsamt hękkandi eldsneytisverši, hvetur til žess aš horfiš sé frį notkun steinolķu ķ flugi. Og fundiš nżtt eldsneyti til aš knżja hreyflana.

Reyndar mun flugvélaeldsneyti ekki vera nįkvęmlega hiš sama og venjuleg steinolķa. En mjög svipaš. Žaš sem almennt er notaš til aš koma žotum ķ loftiš er kallaš Jet A. Einnig er notaš annaš afbrigši, Jet B, į flugvélar sem athafna sig į flugvöllum žar sem mikiš frost er. Žaš eldsneyti er t.d. talsvert notaš į flugvélar ķ Kanada, en hefur žann galla aš vera miklu mun eldfimara og žvķ varasamara. Hvort tveggja er mjög lķkt steinolķu. Og allt er žetta aušvitaš unniš śr hrįolķu, rétt eins og bensķn og dķselolķa.

Nś er leitaš leiša til aš žróa nżtt eldsneyti į flugvélar. Žaš eldsneyti sem nś er einkum horft til fyrir flugiš, er lķfręnt eldsneyti (biofuel). Žetta er žó ekki svona einfalt. Ķ dag kann lausnin aš vera af tvennum toga - og ķ reynd eru möguleikarnir nokkuš margir: 

virgin-biofuel

Orkubloggiš hefur įšur sagt frį Virgin-breišžotunni hans Richard Branson's, sem flaug nżlega į kókoshnetuolķu, sem sullaš var saman viš eitthvert annaš slķkt olķugums. Reyndar var venjulegt flugvélabensķn į hinum žremur hreyflunum - spurning hvort kókoshnetu-hreyfillinn hafi nokkuš veriš settur ķ gang? Hm... Branson er a.m.k. meistari fjölmišlaathyglinnar - og alltaf flottur. Draumurinn er aušvitaš aš fį lįnaša einkaeyjuna hans ķ Karķbahafinu.

Svona kókoshnetuolķa - eša annaš lķfręnt eldsneyti - er einmitt annar helsti möguleikinn til aš leysa flugvélabensin af hólmi.

Hinn möguleikinn er aš nota ašferšir efnafręšinganna Franz Fischer og Hans Tropsch. Žessir snillingar, sem įttu blómatķma sinn ķ upphafi 20. aldar, fundu upp ašferš til aš umbreyta kolmónoxķši og vetni yfir ķ fljótandi eldsneyti, sem m.a. mį nota į flugvélar. Žetta gęti senn oršiš ódżrara eldsneyti en flugvélabensķniš, žvķ undirstašan er ekki olķa heldur t.d. kol eša gas. En gallinn er sį aš žetta myndi stórauka kolefnislosunina. Žannig aš sennilega getum viš gleymt žessum möguleika.

sasol_logo

Engu aš sķšur er žetta eldsneyti framleitt ķ dag - og hefur meira aš segja veriš notaš į flugvélar. Žaš er fyrirtęki ķ Sušur-Afrķku, sem stendur hvaš fremst ķ žessum išnaši. Žaš nefnist Sasol - og er skrįš į hlutabréfamarkašnum ķ New York, ef einhver skyldi vilja vešja į žennan bisness.

Hins vegar er möguleikinn aš nżta lķfręnt eldsneyti - t.d. kókoshnetuolķu. Ž.e. eldsneyti sem unniš er śr lķfverum. Sem kunnugt er, gęti slķk eldsneytiframleišsla oršiš ķ samkeppni viš matvęlaframleišslu. Sem žykir ekki gott.

En menn eins og ég, sem trśa žvķ aš tęknin og blessašur kapķtalisminn séu nęstum jafn sterk öfl eins og kynhvötin, vita aš lausnin mun finnast. Žegar hafa veriš tekin stór skref ķ įtt aš žvķ aš finna lķfręnt eldsneyti fyrir flugvélar. Til aš gera langa sögu stutta virtist lengi vel sem kostnašurinn kęmi ķ veg fyrir aš žetta verši raunverulegur valkostur. En nś er aš koma fram s.k. žrišju kynslóšar biofuel fyrir flugvélahreyflana.

algae-oil-farm

Lykiloršiš er žörungar. M.ö.o. aš rękta žörunga og vinna eins konar steinolķu śr žörungunum. Stefnan er aš žörungarnir verši ręktašir į svęšum, sem alls ekki henta undin neina hefšbundna ręktun. 

Kostnašurinn viš framleišslu flugvelaeldsneytis śr žörungum er óviss. En gęti veriš allt aš helmingi minni en nśverandi eldsneytisverš! Og žörungarnir kunna aš gefa allt aš 250-sinnum meiri orku en t.d. fęst frį sojabaunum. Sem ķ dag eru algengar sem grunnur ķ lķfręnu eldsneyti. Žannig aš kostirnir viš žörungana eru miklir.

IATA hefur žaš markmiš aš innan 10 įra muni a.m.k. 10% af flugvélaeldsneytinu verša eldsneyti śr žörungum - eša öšrum lķfverum sem ekki skipta miklu fyrir fęšuframboš né hefši umtalsverš neikvęš įhrif į umhverfiš. Og t.d. hefur hollenska flugfélagiš KLM tilkynnt aš žaš muni byrja aš nota žörungaeldsneyti strax įriš 2010. Žeir segjast reyndar ętla aš byrja į aš reyna žetta į "Ķslendingavélunum" Fokker 50. Fróšlegt veršur aš fylgjast meš hvernig til tekst.

Lķklega er helsta ógnunin viš žessa žróun, aš Sįdarnir taki sig til og stórauki olķuframboš - svo olķuveršiš snarlękki ķ 50 dollara. Žetta er reyndar sś skemmtilega įhętta sem allur endurnżjanlegi orkugeiinn bżr viš, vķšast hvar um heiminn.

 

-------------------------------------------------------------------

Śr žvķ ég er aš skrifa um flug, langar mig ķ örfįum oršum aš minnast hans Helga Jónssonar, flugmanns. Helgi rak flugskóla į Reykjavikurflugvelli um įratugaskeiš og var lķka mikiš ķ flugi til Gręnlands. Hann varš brįškvaddur vestur ķ Ketildölum fyrir örfįum vikum.

Cessna_152

Ég lęrši aš fljśga į Cessnunum hans Helga į sķnum tķma - žó meš ašra flugkennara (tók reyndar bóklega hlutann hjį Flugtaki). Sérstaklega eru mér minnisstęšar nokkrar snjóavikur snemma įrs 1986. Var žį stundum talsvert verk aš moka frį flugskżlinu, svo draga mętti relluna śt į ķsilagt planiš. Svo var sett ķ gang og żmsar kśnstir ęfšar - oftast yfir Kapelluhrauni eša Hólmsheiši.

Stundum var skotist sušur į Mišnesheiši og nokkrar snertilendingar teknar į Keflavķkurflugvelli. Mašur hafši reyndar į tilfinningunni aš flugumferšarstjórarnir ķ flugturninum į Vellinum hefšu gaman af žessum heimsóknum. Lķklega įgęt tilbreyting į fremur dauflegum dögum, mešan bešiš var eftir sķšustu Flugleišavélunum frį Amerķku.

Žaš var svolķtiš skrķtin tilfinning aš skrķša žarna inn į "Halldóri Inga" (TF-FHI), eftir faržegažotu frį Flugleišum eša einni öskrandi F15 frį hernum. Žį gat Cessnan henst hressilega til ķ ókyrršinni eftir žotuna. Og brautirnar ķ Keflavķk voru eitthvaš svo fįrįnlega langar fyrir litlu Cessnuna - mašur hefši nęstum getaš lent žvert į braut! Svo var stundum mikiš kapphlaup - eša öllu heldur kappflug - viš éljabakkana a leiš aftur til Reykjavikurflugvallar. Žį gat munaš mjóu, enda vélin eins og lauf ķ hvirfilbyl ef hśn lenti innķ slķku éli. En alltaf gekk žetta farsęllega og aldrei lenti ég ķ neinum bilunum né óhöppum ķ flugnįminu hjį žeim Helga og Jytte.

Flugskoli_Helga

Helgi var jafnan tilbśinn meš komment į lendinguna, žegar mašur renndi flugvélinni innį planiš viš flugskólann, austur undir Öskjuhlķšinni. Svo sem hvort mašur hefši veriš aš "reyna aš klippa ofan af grenitrjįnum". Ef mašur hafši komiš helst til lįgt yfir hlķšina į leiš inn į braut 31. Og kķmdi.

Henti svo bananakassa og appelsķnum innķ Mitsubishi-vélina og flaug til Kulusuk. Jį - hann Helgi Jónsson er afskaplega eftirminnilegur karakter. En mér fannst stundum svolķtiš kuldalegt aš horfa a eftir vélinni til Gręnlands - fannst vanta aš kallinn vęri ķ hlżjum og góšum, gamaldags flugmannajakka! Sjįlfur įtti mašur aušvitaš einn slķkan - enda dreymdi mann t.d. um framtķšaręvintżri į sjóflugvélum ķ Alaska.

ketildalir2

Helgi var ęttašur śr Ketildölunum rétt eins og ég. Og var žar ķ góšra manna hópi aš vinna aš endurbyggingu ķ Selįrdal. Žar sem verkin hans Samśels Jónssonar eru lķkt og punkturinn yfir i-iš ķ žessum fallega og afskekkta dal. Ketildalirnir eru aušvitaš einhver fallegasti stašur į Ķslandi. Og ekki sķšur nafniš, aušvitaš!  


mbl.is Vélinni flogiš tómri heim
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Óskar Žorkelsson

athyglisveršur pistill aš vanda.. 

Ég stend ķ matvęlainnflutningi , ašallega hrįvöru til innlendrar matvęlaframleišslu. ķ žessum innflutningi er merkjanleg hękkun sem rekja mį eingöngu til Biofuels.. svo ég er ekki hrifinn af slķkum hugmyndum enn sem komiš er.  

Óskar Žorkelsson, 26.9.2008 kl. 13:59

2 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Žörungaolķan į einmitt aš vera lausn į žessu. Ķ staš žess aš flugiš fari aš keppa į hinum hefšbundna biofuel-markaši.

Ketill Sigurjónsson, 26.9.2008 kl. 14:19

3 Smįmynd: Óskar Žorkelsson

ahh.. žaš er nżtt fyrir mér vęri gaman aš sjį upplżsingar um žaš dęmi. 

Algie oil ? 

Óskar Žorkelsson, 26.9.2008 kl. 14:24

4 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Einmitt. Algae. Žessu er gjarnan lżst sem 3ju kynslóš af lķfręnu eldsneyti. Fyrsta kynslóšin er žaš sem viš žekkjum ķ dag og er einkum unniš śr żmsum korntegundum. Eins og hveiti og maķs. Og žvķ ķ samkeppni viš matvęlamarkašinn. Önnur kynslóšin er śr öšrum akuryrkju-plöntum, sem almennt eru ekki nżttar til fęšuframleišslu. Žörungaolķan er svo žrišja kynslóšin ķ žessari tękni.

Ketill Sigurjónsson, 26.9.2008 kl. 14:43

5 Smįmynd: HP Foss

Jį, ég var nś ekki bśinn aš stašsetja nafniš žitt vestur.

HP Foss, 26.9.2008 kl. 15:16

6 identicon

Smįvęgileg leišrétting į annars flottum pistli JET A1 en ekki JET A er žaš sem nśverandi eldsneyti heitir

stefįn (IP-tala skrįš) 27.9.2008 kl. 00:20

7 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Mašur er aušvitaš eins og hvur annar umskiptingur aš vera alinn upp austur ķ Skaftafellssżslu, en vera kominn af Vestfirskum galdramönnum. Og hef žar aš auki ašallega eytt sķšustu 20 įrum ķ Reykjavik. Afleišingarnar eru aušvitaš m.a. aš mašur žekkir ekki ķ sundur A og A!

Ketill Sigurjónsson, 28.9.2008 kl. 22:32

8 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

...A1!

Ketill Sigurjónsson, 28.9.2008 kl. 22:32

9 identicon

Fallega skrifaš um Helga Jónsson. Takk fyrir skemmtilegt blogg.

Björgślfur Žorsteinsson.

Björgślfur Žorsteinsson (IP-tala skrįš) 30.9.2008 kl. 00:27

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband