Keisarans hallir skķna

China-green-mountains-1

Kķna er rķkasta land ķ heimi. Žessi fullyršing er sennilega alveg hįrrétt; aš žvķ gefnu aš hśn hafi veriš sögš įšur en išnbyltingin hófst ķ Evrópu! Žvķ žį fyrst nįši verg landsframleišsla landa eins og Bretlands loksins žvķ sem veriš hafši ķ Kķna um langt skeiš (GDP per capita).

Rannsóknir į hagsögu heimsins hafa sżnt fram į aš Kķna hafi veriš eitt rķkasta land heims mest allt tķmabiliš frį upphafi okkar tķmatals og allt fram aš išnbyltingunni. Žaš aš Kķna sé ekki rķkasta land veraldar er sem sagt fremur undantekning en hitt. En meš išnbyltingunni nįšu mörg Evrópulönd aš sigla hratt fram śr Kķna. Um sama leyti hófst tķmabil hnignunar ķ Kķna, sem m.a. einkenndist af miklum óróa innanlands og hungursneyšum.

China-city-girl

Hnignunarskeišinu sem hófst ķ Kķna snemma į 19. öldinni stóš yfir ķ meira en heila öld. Frišur komst į ķ landinu um 1950, ķ kjölfar žess aš kommśnistastjórnin nįši öllum völdum ķ Kķna. En sem kunnugt er, žį var kķnverska efnahagslķfiš žó ekki buršugt į tķmum Maó's og menningarbyltingarinnar. En svo geršist žaš upp śr 1980 aš kķnversk stjórnvöld gjörbreyttu hagstjórn sinni. Kķna gerši višskiptasamninga viš żmis rķki ķ SA-Asķu og einnig viš bęši Bandarķkin og Evrópubandalagiš (EB, sem nś kallast Evrópusambandiš; ESB). Dregiš var śr tollum og takmarkašar erlendar fjįrfestingar leyfšar.

Ķ įrslok 2001 varš Kķna svo ašili aš Alžjóša višskiptastofnuninni (WTO). Ķ kjölfariš tók erlend fjįrfesting ķ Kķna aš aukast hratt. Og ķ sem allra fęstum oršum mį segja aš įrangur hinnar nżju hagstjórnarstefnu Kķna og aukinna samskipta landsins viš alžjóšasamfélagiš hefur veriš ęvintżralegur. Afleišingin er hreint ótrślega hrašur uppgangur ķ kķnversku efnahagslķfi og žį einkum og sér ķ lagi sķšustu tķu įrin eša svo.

Kķnverska millistéttin vex ört

Kķnverjar eiga ennžį langt ķ land meš aš nį sambęrilegum kaupmętti og lķfsgęšum eins og gerist hér į Vesturlöndum. En Kķna hefur engu aš sķšur veriš aš slį hvert efnahagsmetiš į fętur öšru.

China-and-US_FDI-Inflows-1995-2012

Kķna varš t.d. nżlega žaš land sem fęr mesta erlenda fjįrfestingu af öllum löndum heimsins (Kķna fór žarna nżveriš fram śr Bandarķkjunum, sbr. grafiš hér til hlišar). Žį voru ašeins lišin örfį įr sķšan Kķna varš mesta śtflutningsrķki heims (fór fram śr Žżskalandi įriš 2009).

Įriš 2010 varš Kķna annaš stęrsta hagkerfi heimsins (fór fram śr Japan og kemur nś nęst į eftir bandarķska hagkerfinu). Žetta sama įr (2010) varš Kķna mesti orkunotandi heimsins (fór žį fram śr Bandarķkjunum).  Į lišnu įri (2012) varš Kķna svo stęrsta višskiptaveldi heimsins (žegar samanlagt veršmęti inn- og śtflutnings fór fram śr žvķ sem var hjį Bandarķkjunum).

Germany-exports-to-China-turning-point-2010

Žetta sķšastnefnda er afar athyglisvert - žegar haft er ķ huga aš um 1980 voru millirķkjavišskipti Kķna nįnast engin! Žessi gķfurlegi vöxtur Kķna į sviši alžjóšavišskiptanna hefur veriš slķkur aš ekkert hagkerfi hefur vaxiš jafn hratt sķšasta įratuginn eins og hiš kķnverska (žį er įtt viš vöxt ķ vergri landsframleišslu; GDP).

Fyrir vikiš hefur skyndilega oršiš til afar stór kķnversk millistétt, sem getur leyft sér margfalt meiri neyslu en žekktist fyrir örfįum įrum. Kķnverska millistéttin er ķ dag įlitin vera um 250 milljónir manna. Žetta hefur gerst mjög hratt og hefur m.a. leitt til sķvaxandi vöruinnflutnings til Kķna. Ķ žvķ sambandi mį t.d. nefna aš ķ desember sem leiš (2012) var śtflutningur Žżskalands til Kķna ķ fyrsta sinn ķ sögunni meiri en śtflutningur Žjóšverja til Bandarķkjanna (sbr. grafiš hér aš ofan).

Containers-Yangshan Deep Water Port in Shanghai, China

Margt bendir til žess aš innan örfįrra įra verši kķnverska millistéttin oršin margfalt stęrri en nś eša į bilinu 600-800 milljónir manna. Žarna munu sem sagt a.m.k. nokkur hundruš milljónir manna ķ višbót senn verša žįtttakendur ķ blessušu neyslukapphlaupinu (sem ętti kannski fremur aš vera kallaš viljinn til mannsęmandi lķfs).

Ef spįr ganga eftir bętist žarna brįtt viš įmóta fjöldi ķ kķnversku millistéttina eins og nemur öllum ķbśum Bandarķkjanna eša rśmlega žaš. Spįrnar gera sem sagt rįš fyrir aš senn bętist a.m.k. 350 milljónir manna (og kannski ennžį fleiri) ķ žann hóp Kķnverja sem mun eiga efni į stęrra hśsnęši, betri og meiri mat, meiri fatnaši, getur feršast og keypt sér bķl. Gangi žetta eftir mun žaš vafalķtiš hafa fordęmalaus įhrif į efnahagslķf heimsins alls. Kķnverska efnahagsundriš er sem sagt kannski bara rétt aš byrja.

Kķnverska śtrįsin er stašreynd

Žaš er aš vķsu óvķst hversu hratt eša hversu snuršulaust kķnverskt efnahagslķf mun vaxa į komandi įrum. Blikur kunna aš vera į lofti, t.d. vegna grķšarlegrar skuldsetningar margra kķnverskra borga og vegna žess aš vķša ķ Kķna gętu fasteignabólur u.ž.b. veriš aš springa. Og žaš leynir sér ekki aš sķšustu misserin hefur nokkur slaki komiš ķ efnahagsvöxtinn žarna eystra; vöxturinn nśna er ekki jafn hrašur og var. Engu aš sķšur blasir viš aš ķ Kķna er hafin žróun sem afar lķklegt er aš haldi įfram - jafnvel žó svo sį vegur kunni aš verša holóttur.

China-FDI-Inflows-and-Outflows_1982-2011

Lengi vel virtist sem nįnari višskiptatengsl Kķna viš umheiminn hefšu nęr alger einstefnuįhrif gagnvart fjįrfestingum. Ž.e. aš žetta žżddi fyrst og fremst innstreymi į erlendu fjįrmagni til Kķna (žį er įtt viš beina fjįrfestingu eša žaš sem į ensku er kallaš direct foreign investment; FDI). En svo fór aš bera į žvķ aš kķnversk fyrirtęki vęru farin aš dśtla viš żmislegt utan Kķna - og fjįrmagna žaš fyrst og fremst heiman frį. Kķnverska śtrįsin var byrjuš!

Fyrir um įratug nam fjįrfesting kķnverskra fyrirtękja erlendis einungis rśmlega 5 milljöršum USD įrlega, sem var einungis brot af öllum erlendum fjįrfestingum ķ heiminum (innan viš 1%). Einungis fimm įrum sķšar var erlend fjįrfesting kķnverskra fyrirtękja oršin tķfalt meiri. Og kķnverska śtrįsin öx nś hratt. Įriš 2011 nam fjįrfesting kķnverskra fyrirtękja erlendis lķklega nįlęgt 70 milljöršum USD og į sķšasta įri (2012) var hśn sennilega nįlęgt 90 milljöršum USD (heimildir eru nokkuš misvķsandi - nišurstaša greiningarašila ręšst m.a. af žvi hversu vel eša illa žau treysta upplżsingum kķnverskra stjórnvalda).

FDI-Outflows-Top-Countries_1981-2010

Til samanburšar mį nefna aš öll erlend fjįrfesting ķ heiminum įriš 2012 nam um 1.700 milljöršum USD. Žar eru bandarķsk fyrirtęki ennžį lang umsvifamest. Erlend fjįrfesting Kķnverja er enn sem komiš er fremur lķtil ķ alžjóšlegu samhengi (samtals er fjįrfesting evrópskra og bandarķskra fyrirtękja erlendis meira en tķu sinnum meiri en kķnverskra fyrirtękja).

Žetta kann brįtt aš breytast. Žeir sem gerst žekkja gera rįš fyrir aš innan einungis fimm įra verši įrleg erlend fjįrfesting Kķnverja oršin um 800 milljaršar USD. Sem er u.ž.b. tķfalt žaš sem var į lišnu įri (2012). Og sumar spįr segja aš įšur en langt um lķšur verši erlend fjįrfesting kķnverskra fyrirtękja komin yfir žśsund milljarša USD įrlega - og muni įfram vaxa hratt og įšur en varir nįlgast žaš aš verša 2.000 milljaršar USD įrlega!

China-Hefei-construction-worker

Žaš er vissulega mögulegt aš eitthvaš ķ lķkingu viš žessar spįr eigi eftir aš verša aš raunveruleika - og žaš jafnvel žó svo vķsbendingar séu um aš eitthvaš kunni aš vera aš hęgja į efnahagsvextinum Kķna. Hagvöxturinn ķ Kķna varš „einungis" 7,8% į įrinu 2012, sem er sį hęgasti s.l. 13 įr. Žaš aš athyglisvert aš žrįtt fyrir žennan slaka dró ekkert śr erlendum fjįrfestingum kķnverskra fyrirtękja. Žęr eru žvert į móti ennžį aš aukast hratt og slógu öll fyrr met fyrstu mįnuši žessa įrs (2013).

Kķnversk fyrirtęki munu sennilega verša sķfellt meira įberandi ķ fjįrfestingum erlendis į nęstu įrum og įratugum. Og viš erum mögulega aš upplifa einhverjar mestu og dramatķskustu breytingar ķ efnahagslķfi veraldarinnar frį dögum išnbyltingarinnar. Žaš er a.m.k. skynsamlegt aš viš reynum aš bśa okkur vel undir aš takast į viš žį nżju heimsmynd sem žessi žróun kann aš skapa.

Gķfurlegur gjaldeyrisforši

China-Exports_1993-2011

Hratt vaxandi śtflutningur frį Kķna hefur oršiš til žess aš skapa Kķnverjum geysilegar gjaldeyristekjur. Og nś er svo komiš aš ekkert rķki bżr yfir eins stórum gjaldeyrisvaraforša eins og Kķna. Hann nemur nś vel yfir 3.400 milljöršum USD (er einmitt aš miklu leyti ķ dollurum) og er žrisvar sinnum stęrri en gjaldeyrisvaraforši Japans (sem er sį nęstmesti).

Žetta er mešal žess sem hefur gefiš kķnverskum fyrirtękjum tękifęri til aš rįšast ķ miklar og vaxandi fjįrfestingar erlendis. Sś žróun hófst fyrir örfįum įrum, en žessi vöxtur kann aš vera žaš sem mun verša mest einkennandi fyrir kķnverska efnahagslķfiš į nęstu įrum. Mjög stór hluti af fjįrfestingu kķnverskra fyrirtękja erlendis til žessa hefur veriš ķ olķu- og nįmavinnslu - og žarna eru kķnversk rķkisfyrirtęki ķ fararbroddi.

China-US-Foreign-Exchange-Reserves_1993-2011

Til gamans mį geta žess aš fyrir nśverandi gjaldeyrisvaraforša Kķna mętti kaupa um 35 milljarša tunna af olķu - sem er meira en įrs framleišsla heimsins af olķu og um tķu sinnum meiri olķa en Kķna notar nś įrlega.

Og jafnvel mišaš viš dįgott yfirverš gęti Kķna fyrir žennan gjaldeyrishaug keypt öll tuttugu stęrstu fyrirtęki Bandarķkjanna (į hlutabréfamarkaši) meš hśš og hįri. Ž.m.t. eru ExxonMobil, Chevron, General Electric, JPMorgan, Apple, Google, Microsoft og Coca Cola.

Mörg stęrstu fyrirtęki heimsins eru kķnversk

Žaš er til marks um hreint ótrślegan vöxt kķnverska efnahagslķfsins aš ķ dag eru tvö stęrstu fyrirtęki heimsins į hlutabréfamarkaši bęši kķnversk (skv. višmišunum višskiptatķmaritsins Forbes). Žar er um aš ręša tvo kķnverska banka; ICBC og CCB (hér veršur notast viš enskar skammstafanir į nöfnum flestra kķnversku fyrirtękjanna, sem nefnd eru ķ fęrslunni). Žó svo žessir risabankar séu į hlutabréfamarkaši eru žeir bįšir aš mestu leyti ķ eigu kķnverska rķkisins.

Petrochina-xinjiang-workers

Ķ hópi tuttugu stęrstu fyrirtękja heimsins (skv. umręddum lista Forbes) eru fimm kķnversk fyrirtęki. Auk fyrrnefndra tveggja banka eru žarna tveir ašrir kķnverskir bankar og eitt kķnverskt olķufélag; PetroChina. Annaš kķnverskt olķufélag, Sinopec, er skammt undan - ķ 26. sęti.

Ašeins nešar į listanum yfir stęrstu fyrirtęki heimsins (į hlutabréfamarkaši) koma svo nokkrir kķnverskir bankar ķ višbót, fleiri kķnversk orkufyrirtęki, kķnverskt sķmafyrirtęki og kķnversk tryggingafélög. Flest žessi fyrirtęki eru aš stóru leyti ķ eigu kķnverska rķkisins. Og skera sig žannig mjög frį flestum öšrum stęrstu fyrirtękjum heims į hlutabréfamarkaši, sem langflest eru fyrst og fremst ķ einkaeigu en ekki opinberri eigu.

Žaš er lķka svolķtiš athyglisvert aš į kķnverska žinginu eiga nś sęti meira en įttatķu milljaršamęringar ķ dollurum tališ! Enginn slķkur situr į Bandarķkjažingi; efnašasti žingmašurinn ķ Washington DC mun eiga rétt innan viš hįlfan milljarš USD, en sį er Michael McCaul frį Texas. Žaš er freistandi aš segja aš kommśnistarķkiš Kķna sé a.m.k. aš sumu leyti oršiš höfušvķgi kapķtalismans. Sem hljómar óneitanlega eins og ansiš mikil žversögn.

Olķa og gas heilla

Langmest af erlendri fjįrfestingu kķnversku fyrirtękjanna sķšustu įrin hefur veriš ķ orku- og nįmuišnaši. Samtals nemur žessi fjįrfesting Kķnverja ķ olķu- og nįmavinnslu erlendis nįlęgt 400 milljöršum USD į sķšustu tķu įrum. Žessi tegund erlendrar fjįrfestingar kķnversku fyrirtękjanna hefur fariš hratt vaxandi og er nś nįlęgt 70 milljöršum USD įrlega.

Nexen-Gulf-of-Mexico

Undanfarin įr hefur hlutfall orku- og nįmufjįrfestinga kķnversku fyrirtękjanna veriš hįtt ķ 2/3 af öllum erlendum fjįrfestingum Kķnverjanna. Einhver stęrsta nżlega erlenda fjįrfesting Kķnverjanna er einmitt kaup į amerķsku orkufyrirtęki. Žaš var fyrr į žessu įri (2013) aš kķnverska rķkisolķufélagiš CNOOC (China National Offshore Oil Corporation) keypti kanadķska olķu- og gasvinnslufyrirtękiš Nexen meš hśš og hįri - fyrir rśma 15 milljarša USD.

Nexen er meš starfsemi nokkuš vķša um heiminn. En sennilega hafa Kķnverjarnir einkum og sér ķ lagi veriš aš horfa til olķuvinnslunnar į vegum Nexen į olķusandsvęšunum noršur ķ Alberta. Žar er į feršinni ein af stęrstu (og mest mengandi) uppsprettum olķu framtķšarinnar.

China-GDF-Suez-2010

Af öšrum nżlegum dęmum um erlendar fjįrfestingar Kķnverja er vert aš nefna kaup kķnverska rķkisfjįrfestingasjóšsins CIC į 30% hlut ķ franska orkufyrirtękinu GDF-Suez fyrir 4 milljarša USD. Lokiš var viš kaupin ķ įrslok 2011 og žar meš varš kķnverska CIC nęstum žvķ jafn stór hluthafi ķ GDF-Suez eins og sjįlft franska rķkiš! CIC er vel aš merkja stęrsti rķkisfjįrfestingasjóšur heimsins og er sjóšurinn metinn į litla 500 milljarša USD.

Einnig mętti hér nefna nżleg kaup (2012) kķnverska rķkisfyrirtękisins CTG į fimmtungshlut portśgalska rķkisins ķ raforkufyrirtękinu Energias de Portugal (EDF). Žetta voru grķšarstór višskipti eša upp į um 3,5 milljarša USD - og veitti eflaust ekki af fyrir blankan rķkissjóš Portśgal. CTG er žó lķklega žekktara fyrir aš eiga og reka stęrsta vatnsorkuver heimsins; Žriggja gljśfra stķfluna ķ Kķna.

Fjįrfestingar Kķnverja hafa einkum veriš į Vesturlöndum

Algengt er aš sjį fréttir žess efnis aš Kķna sé hreinlega aš kaupa upp mörg žróunarrķki og aš t.a.m. séu sum Afrķkulönd svo gott sem oršin eign Kķnverja. Žetta er oršum aukiš.

China-Foreign-Investment-USA-EU_2000-2012

Reyndin er sś aš langmest af erlendri fjįrfestingu kķnverskra fyrirtękja hefur veriš į Vesturlöndum; ķ löndum eins og Įstralķu, Bandarķkjunum og Kanada og einnig innan Evrópusambandsins (ESB).

Stęrstu erlendu kķnversku fjįrfestingarnar žar fyrir utan hafa svo veriš ķ Brasilķu, Indónesķu og Ķran. En vissulega hafa Kķnverjar lķka veriš aš setja mikiš fé inn ķ mörg Afrķkurķki og žaš hefur haft veruleg įhrif į žróun atvinnulķfs ķ sumum žeirra. Žar mį nefna Angóla, Gabon, Kongó, Nķgerķu og Sśdan.

Miklar fjįrfestingar vestanhafs

Ef viš fęrum okkur vestur um er af nógu aš taka ķ leit aš dęmum um kaup kķnverskra fyrirtękja ķ orku- og nįmuvinnslu. Žar mį nefna kaup kķnverska risaolķufélagsins Sinopec į žrišjungshlut ķ bandarķska orkufyrirtękinu Devon Energy. Kaupin įtti sér staš į lišnu įri (2012) og var fjįrfesting upp į nęstum 2,5 milljarša USD.

Devon-Energy-Tower-Oklahoma

Žaš įr keypti Sinopec einnig helmingshlut af olķuvinnslu kanadķska Talisman Energy ķ Noršursjó - fyrir um 1,5 milljarša USD. Į lišnu įri kom svo móšurfélag Sinopec - CPC- viš ķ Portśgal og gerši sannkallaša risafjįrfestingu ķ brasilķska hluta portśgalska orkufyrirtękisins Galp Energia. Žessi brasilķski hluti Galp nefnist Petrogal Brasil og žar keypti móšurfélag Sinopec 30% hlut. Fréttir um stęrš žessarar fjįrfestingar voru misvķsandi, en gęti hafa veriš nįlęgt 4 milljöršum USD.

Nefna mį aš rętur Galp liggja ķ olķuvinnslu ķ fyrrum nżlendum Portśgala. En ķ dag eru žaš Kķnverjar sem oft eru stórtękastir ķ fjįrfestingum ķ mörgum žessum gömlu nżlendum Portśgala og annarra nżlendurķkja Evrópu. Įriš 2010 keypti t.d. kķnverska Sinopec 40% hlut ķ brasilķska hluta spęnska orkufyrirtękisins Repsol. Žaš voru višskipti upp į rśma 7 milljarša USD! Og eins og įšur sagši eru Kķnverjar oršnir stórtękir ķ olķuvinnslu ķ nokkrum löndum Afrķku.

Sinopec-logo-worker

Kķnversk fyrirtęki hafa fjįrfest ķ mörgum öšrum stórum orku- og hrįvörufyrirtękjum og -verkefnum vestan hafs. Žannig hefur t.d. kķnverski orku- og efnavinnslurisinn Sinochem keypt gasvinnsluréttindi vestur ķ Texas fyrir milljarša dollara. Sama hefur įšurnefnt Sinopec gert ķ Oklahóma og Mississippi (seljandinn žar var Chesapeake Energy). Sinopec er lķka nżbśiš aš kaupa gasvinnslufyrirtęki ķ Kanada, sem nefnist Daylight Energy, fyrir rśma 2 milljarša USD. Og svona mį įfram telja.

Svo viršist sem žessi žróun sé bara rétt aš byrja og bęši Bandarķkin, Kanada og Evrópa eigi enn eftir aš upplifa geysilegt innstreymi fjįrmagns frį Kķna. Slķkt yrši vęntanlega kęrkomiš fyrir žį sem vilja styrkja efnahagslķfiš t.d. ķ sunnanveršri Evrópu. Meiri efasemdir kunna aš vera um pólitķsku įhrifin sem žetta gęti haft. Upp į sķškastiš hefur t.a.m. talsvert boriš į andstöšu viš žaš vestur ķ Kanada aš leyfa kķnverskum rķkisfyrirtękjum aš fjįrfesta ķ kanadķskum fyrirtękjum.

Umsvif Kķnverja į Noršurlöndunum eru ennžį takmörkuš

Ef viš lķtum okkur nęr, žį er Danmörk eitt af žeim löndum sem hafa fengiš kķnverska fjįrfestingu. Enda er Danmörk mjög opin fyrir erlendu fjįrmagni. Nś eru um įttatķu kķnversk fyrirtęki meš starfsemi ķ Danmörku. Žar af hefur nęstum helmingur fyrirtękjanna komiš til Danmerkur į sķšustu žremur įrum (2010-2012).

Wind_Titan-Energy-China-tower-factory

Eitt af nżjustu verkefnum Kķnverja ķ Danaveldi eru kaup kķnverska Titan Wind Energy į einni framleišslueiningu danska vindorkufyrirtękisins Vestas. Titan Wind hefur sérhęft sig ķ framleišslu į turnunum sem spašarnir og vindtśrbķnan hvķla į og keypti slķka verksmišju af Vestas.

Ķ reynd eru žó umsvif Kķnverja ķ Danmörku ennžį lķtil. Heildarfjįrfesting kķnverskra fyrirtękja ķ Danmörku sķšan įriš 2000 nęr sennilega varla nema 5 milljöršum ISK. Finnland er į svipušum nótum. Svķžjóš hefur fengiš talsvert meiri kķnverska fjįrfestingu. Žangaš hafa kķnversk fyrirtęki komiš meš sem nemur um 250 milljarša ISK sķšan įriš 2000. 

Elkem-Hvalfjordur-Iceland

Fjįrfesting kķnverskra fyrirtękja ķ Noregi er sś mesta af Noršurlöndunum. Frį įrinu 2000 nemur fjįrfesting Kķnverja innan Noregs um 600 milljöršum ISK. Stór hluti af žvķ kemur til vegna kaupa kķnverska China National Bluestar Group į norska Elkem (sem žį var ķ eigu norska Orkla). Elkem į einmitt jįrnblendiverksmišjuna į Grundartanga. Og žar meš mį kannski segja aš Kķnverjar séu ekki sķšur oršnir nokkuš umsvifamiklir į Ķslandi!

Kķnverskt fjįrmagn er sem sagt byrjaš aš vešja į Ķsland. En varla veršur sagt aš sś fjįrfesting hafi umturnaš ķslensku žjóšfélagi, né haft neikvęš įhrif af nokkru tagi. Žar meš er Orkubloggarinn ekki aš segja aš viš eigum aš galopna landiš fyrir kķnverskri fjįrfestingu. En viš erum nś žegar komin ķ samstarf viš kķnverska višskiptalķfiš og forvitnilegt veršur aš sjį hvernig žaš samstarf žróast.

China-Sweden-Volvo-Geely-investment

Allar eru žessar tölur um fjįrfestingar kķnverskra fyrirtękja į Noršurlöndunum eša annars stašar ķ heiminum lįgar ef mišaš er viš t.d. bandarķskar fjįrfestingar ķ žessum sömu löndum. Meira en helmingur af allri erlendri fjįrfestingu innan ESB kemur frį Bandarķkjunum, en einungis um eša innan viš tķundi hlutinn frį Kķna (žessar hlutfallstölur mišast viš 2011 en eru vel aš merkja afar breytilegar frį įri til įrs).

Žetta gęti breyst hratt į nęstu įrum; hlutfall Kķna kann aš vaxa hratt. Žaš er beinlķnis stefna Kķnastjórnar aš draga śr žżšingu bandarķskra rķkisskuldabréfa og žess ķ staš leggja meiri įherslu į aš eiga fyrirtęki erlendis. Žetta gęti haft įhrif į Ķsland; fyrir örlķtiš hagkerfi eins og hiš ķslenska getur Kķna sem fjįrfestir augljóslega haft geysilega žżšingu.

Kķna į Noršurslóšum

Undanfariš hefur mįtt tala um raškaup kķnverskra fyrirtękja į mörgum stórum orku- og olķuvinnslufyrirtękjum ķ bęši Evrópu, Kanada, Bandarķkjunum og vķšar um heiminn. Žį eru ótaldar miklar fjįrfestingar kķnverskra fyrirtękja ķ erlendum nįmuvinnslufyrirtękjum. Žęr fjįrfestingar eru dreifšar um allan heim og mį t.d. nefna Kanada, Afganistan og Ķrak ķ žessu sambandi. Og nś er žessi žróun aš berast hingaš į Noršurslóšir.

Copper-Mine-1

Stęrsta koparvinnslufyrirtękiš ķ Kķna, Jiangxi Copper, sem er einn stęrsti koparframleišandi heimsins, hefur veriš aš kanna meš opnun koparnįmu rétt noršan viš Scoresbysund (Ittoqqortoormiit) į austurströnd Gręnlands. Sem er ķ nęsta nįgrenni okkar Ķslendinga.

Og kķnverski rķkisbankinn CDB er sagšur vilja fjįrmagna stóra jįrnnįmu sem er fyrirhuguš upp viš jökuljašarinn į vesturströnd Gręnlands, ofan viš höfušstašinn Nuuk. Žar yrši um aš ręša framkvęmdir upp į u.ž.b. 2,5 milljarša USD. Og jafnvel ennžį meira, žvķ ķ tengslum viš žessar fyrirhugušu framkvęmdir hafa Kķnverjarnir sżnt įhuga į aš fjįrmagna nżja flugstöš ķ Nuuk og stękka flugvöllinn žar.

Snaedrekinn-kort

Svo sigldu Kķnverjar nżlega dķsilknśnum ķsbrjót yfir Noršurpólinn og komu žį m.a. viš hér ķ Reykjavķk. Orkubloggarinn var mešal žeirra sem skošaši glęsilegan Snędrekann og hefur aldrei įšur komiš ķ jafn tandurhreint og fķnt skip. Loks er vęntanlega öllum lesendum Orkubloggsins vel kunnugt um įhuga hins kķnverska Huang Nubo um hótelrekstur į Grķmsstöšum į Fjöllum - sem viršist reyndar alveg óviškomandi įhuga kķnverskra rķkisfyrirtękja į orku og jaršefnaaušlindum.

Ķsland og Kķna gera frķverslunarsamning

Uppgangurinn ķ Kķna vekur ótal spurningar sem mikilvęgt er aš velta fyrir sér og reyna aš svara. Ein žeirra er sś hvaša įhrif hagvöxturinn ķ Kķna og aukin erlend višskipti kķnverskra fyrirtękja kunna aš hafa fyrir okkur Ķslendinga? Žar er vert aš hafa ķ huga aš nżveriš voru Ķsland og Kķna aš gera meš sér tvķhliša frķverslunarsamning.

China-Iceland-Free-Trade-Agreement-Signed-2

Frķverslunarsamningurinn milli Ķslands og Kķna er fyrsti samningurinn af žessu tagi sem Kķnverjar gera viš Evrópurķki. Og žetta er meira aš segja einn af fyrstu frķverslunarsamningunum sem geršur er milli Kķna og vestręns rķkis. Auk Ķslands hefur Kķna žar einungis samiš um frķverslun viš Nżja Sjįland og nokkur lönd ķ S-Amerķku (Chile, Costa Rica og Perś). Kķna hefur aš auki veriš ķ frķverslunarvišręšum viš t.d. Įstralķu og Noreg, en žęr hafa enn ekki boriš įrangur.

Žaš eru sem sagt talsveršar fréttir aš Ķsland og Kķna skuli hafa samiš um frķverslun. Nś er bara aš sjį hver reynslan veršur; hvort žetta muni breyta miklu um višskipti milli Ķslands og Kķna. 

Er kķnverska efnahagsundriš bara rétt aš byrja?

Til eru žeir sem telja aš žaš hljóti senn aš hęgja verulega į hagvextinum ķ Kķna. Og jafnvel lķka į fjįrfestingum kķnverskra fyrirtękja erlendis. Žaš eru reyndar komnar fram vķsbendingar um aš eitthvaš kunni aš vera aš draga śr hröšum vextinum innan Kķna - žó svo efnahagsvöxturinn žarna eystra sé enn verulegur. Enn er aftur į móti ekkert sem bendir til žess aš žaš muni draga śr erlendum fjįrfestingum kķnverskra fyrirtękja.

China-Shanghai-Starbucks

Hvaš žaš veršur, veit nś enginn, vandi er um slķkt aš spį. Kannski er kķnverska balliš bara rétt aš byrja. Kķnverjar eru tęplega 1,4 milljaršar manna. Ennžį eru einungis um 250 milljónir Kķnverja sem hafa nįš žeirri velmegun aš aš vera skilgreindir sem millistétt. Žarna eru žvķ enn mörg hundruš milljónir manna sem žyrstir ķ betri lķfskjör. Og kķnversk stjórnvöld hljóta aš vilja gera žaš sem ķ žeirra valdi stendur til aš efla millistéttina enn frekar. Spurningin er bara hversu hratt žetta mun ganga.

Hver verša įhrifin fyrir Ķsland?

Žaš er erfitt aš gera sér ķ hugarlund hvaša įhrif efnahagsvöxturinn ķ Kķna mun hafa į alžjóšavišskipti og lķfskjör ķ heiminum į komandi įrum og įratugum. En vafalķtiš munu įhrifin verša mikil - og hugsanlega miklu meiri en viš flest höfum hugleitt. Žį er ótalin möguleg risastór millistétt sem kann aš koma upp ķ öšrum löndum og žį nęrtękast aš hugsa til Indlands.

Snaedrekinn-1

En hvaš sem öllum öšrum löndum lķšur žį višist augljóst aš žaš verši Kķna sem žarna mun hafa mest įhrif į nęstu įrum og įratugum. En Kķna er afar langt frį Ķslandi. Óljóst er hvaša įhrif žetta mun hafa į ķslenskt efnahagslķf. Žaš gęti rįšist af örfįum įkvöršunum um žaš t.d. hvort eitt eša tvö kķnversk fyrirtęki muni rįšast ķ umtalsveršar fjįrfestingar į Ķslandi.

Hinn nżi frķverslunarsamningur Ķslands og Kķna hlżtur aš žżša aš žaš sé stefna ķslenskra stjórnvalda aš auka višskipti viš Kķna. Žaš er erfitt aš spį fyrir um žaš hversu mikiš slķk višskipti munu aukast.

Nubo-Iceland-Map

Žaš er lķka óljóst hversu mikinn įhuga kķnversk fyrirtęki hafa ķ reynd į Ķslandi. Og žaš viršist vera talsverš tortryggni gagnvart žvķ žegar Kķnverjar sżna žvķ įhuga aš fjįrfesta į Ķslandi.     

Kannski mun samstarf milli Ķslands og Kķna fremur verša tengt starfsemi kķnverskra fyrirtękja utan Ķslands, fremur en į sjįlfu Ķslandi. Žetta gęti t.d. tengst nįmuvinnslu į Gręnlandi og/eša jaršhitaverkefnum ķ Kķna eša jafnvel allt annars stašar eins og t.d. ķ Afrķku.

Žaš er fyllsta įstęša til aš huga vel aš žvķ hvernig vöxtur kķnverska efnahagslķfsins kann aš gefa Ķslendingum tękifęri. Og um leiš aš lķta vel og vandlega til žess hvaš žarna beri aš varast. Gerum žetta meš opnum huga. En meš skynsemi aš leišarljósi og įn óšagots.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Kķna tekur forystuna į fleiri svišum. Glęnżtt frį Economist: http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2013/05/focus?fsrc=scn/fb/wl/bl/personalcomputers

Ketill Sigurjónsson, 3.5.2013 kl. 12:13

2 identicon

Ég velti žvķ fyrir mér hvort aš žaš sé ekki of mikill stęršar- og menningarmunur į milli Ķslands og Kķna til žess aš žessi samningur nżtist eitthvaš aš rįši. Mašur hefur heyrt sögur af žvķ hjį ķslenskum ašilum sem hafa stašiš ķ višskiptum viš Kķnverja aš žeir hugsi ķ allt öšrum stęršum og taki nįnast ekki viš svo smįum pöntunum sem henti ķslenskum veruleika. Sömuleišis hlżtur aš vera erfitt aš komast meš ķslenskar śtflutningsvörur inn į žennan risamarkaš nema žaš sé lśxusvarningur ķ litlu magni.

Bjarki (IP-tala skrįš) 6.5.2013 kl. 11:35

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband