Eyde og Einar Ben

Nżlega upplżsti Orkubloggiš ósk sķna um nżtt Kalmarsamband. Sem er aušvitaš eins og hvert annaš grķn. Aftur a móti er bloggiš skotiš ķ nįnu sambandi Ķslands og Noregs. Ķ fślustu alvöru.

Sķšustu dagana hef ég bešiš eftir žvķ aš Noršmenn taki af skariš. Og bjóši Ķslendingum lįniš sem viš žurfum. Ég trśi enn aš af žvķ verši. Noršmenn eru varkįrir og ana ekki aš hlutunum. Hugsanlega eru žeir ekki bara aš skoša möguleika į lįni - heldur lķka aš ķhuga möguleika aš kaupa umtalsveršan hlut ķslenska fjįrmįlakerfisins. Ég held satt aš segja aš bankarnir vęru miklu betur komnir ķ höndum Noršmanna, en aš hér nįi ķslenska rķkiš einręši į bankamarkaši og blessašir valdhafarnir komi į nżjum helmingaskiptum og einkavinavęšingu.

einar_ben

En aš öšru. Ķ dag ętlar Orkubloggiš aš gęla viš žį hugsun hvernig Ķsland hefši geta žróast. Ef, ef...

Allir sęmilega mešvitašir Ķslendingar žekkja Einar Benediktsson, skįld og sżn hans um uppbyggingu virkjana og išnašar. Žessir draumar Einars ręttust ekki og Ķslendingar  byrjušu fyrst aš nżta vatnsorkuna af alvöru sķšla į 7. įratugnum. Og reyndar hefur išnvęšing ķslands oršiš meš žeim hętti aš öll helstu išnfyrirtękin eru ķ eigu śtlendinga. En hvaš hefši gerst ef Einari hefši tekist ętlunarverk sitt? Ęttum viš žį etv. nokkur öflugustu išnfyrirtęki Evrópu?

Orkublogginu hefur oft oršiš hugsaš til Noršmannsins Sam Eyde - og hvernig Ķsland liti śt ef Einar Benediktsson hefši oršiš e.k. Sam Eyde Ķslands. Žeir Eyde voru samtķšarmenn - fęddust skömmu fyrir 1870 og létust bįšir įriš 1940. Žeir voru žó um margt ólķkir - annar var skįld og lögfręšingur en hinn verkfręšimenntašur og meš skyn fyrir uppfinningum. Og žaš var uppfinningamašurinn Sam Eyde sem tókst aš fį fjįrmagnseigendur til lišs viš sig og gat bošiš žeim bęši tęknivit og nįttśruaušlindir Noregs.

Žar er helst aš nefna aš Eyde tókst ķ félagi viš norska vķsindamanninn Kristian Birkeland aš žróa ašferš til aš framleiša įburš. Sem felst ķ aš nżta nitur śr andrśmsloftinu til aš vinna saltpétur. Žaš ferli krefst mikillar orku og žar gat Eyde lagt fram orkuna, žvķ hann hafši žį nżlega oršiš sér śti um mikil virkjanaréttindi ķ Telemark.

Jį - enn og aftur er Orkubloggiš lent ķ Telemark - žessu "Žjórsįrsvęši" Noršmanna sem nęstum varš til žess aš śtvega Nasista-Žżskalandi kjarnorkusprengju. En nóg hefur veriš fjallaš um žaš ęvintżri hér į blogginu ķ eldri fęrslum.

sam_eyde

Žeir félagarnir Eyde og Birkeland voru nś meš ķ höndunum ašferš og orku til aš framleiša tilbśinn įburš handa heimsbyggšinni. Žetta var įriš 1903 - um žaš leyti sem ķslenska Heimastjórnin leit dagsins ljós og einungis nokkrum įrum įšur en Einar Benediktsson stofnaši Fossafélagiš Tķtan.

Eyde og Birkeland stofnušu félag ķ kringum įburšarframleišsluna, sem nefndist Elektrokemisk Industri. Fjįrmagn fékkst frį nokkrum sęnskum ljśflingum - nefnilega Wallenbergunum sem žį byggšu veldi sitt einkum į bankarekstri ķ Svķžjóš. Fyrsta įburšarverksmišja Elektrokemisk Industri - er löngu sķšar varš aš Elkem sem Ķslendingar žekkja aušvitaš vel - hóf rekstur tveimur įrum sķšar. Og žetta sama įr - 1905 - stofnaši Sam Eyde annaš félag um orkuvinnslu og įburšarframleišslu og nefndist žaš Norsk Hydro-elektrisk Kvęlstofaktieselskab. Sem sķšar varš risaįlfyrirtękiš Norsk Hydro.

Žó svo lķf Einars Benediktssonar teljist lķklega um margt hafa veriš dramatķskara en ferill Sam Eyde, žurfti sį sķšarnefndi einnig aš žola lķfsins byršar. Eftir aš hafa stofnaš og stjórnaš bįšum fyrrnefndum fyrirtękjum, sem i dag eru mešal helstu išnašarrisa heimsins, fór svo aš honum var fljótlega żtt til hlišar. Hann žótti erfišur ķ skapi og įriš 1917 bolaši stjórnin honum śr forstjórastól og 1925 lét hann af stjórnarformennskunni. Sagt er aš hann hafi gert sérstakan samning viš stjórnina, sem megi etv. teljast fyrsti alvöru starfslokasamningurinn! Jį - žaš voru hvorki bandarķskir forstjórar né ķslenskir aušmenn sem fundu upp žann ósiš. Heldur góšir og kristilega ženkjandi Noršmenn. Žaš gengur svona.

NOK_200kr

Noršmenn kunna į bissness! Og hananś. Žaš telur Orkubloggiš nęg rök til aš kasta sér ķ žeirra fang. Ekki seinna vęnna. Śr žvķ Einar Ben nįši ekki tengslum viš žį Birkeland og Wallenbergana.

PS: Bęši Einar Benediktsson og Kristian Birkeland hafa komist į peningasešla. En mér er ekki kunnugt um aš neinn slķkur sešill hafi boriš mynd Eyde. Sem er aušvitaš hreinn skandall.


mbl.is Norsk stjórnvöld leggja fram 41 milljarš evra
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Óskar Žorkelsson

skemmtilegur lestur og įhguaveršur.. ég bjó nefnilega ķ mörg įr ķ Skien Telemark.. geysifagurt fylki meš mikiš af fögrum įm og vötnum.. og nęr allt skógi vaxiš.

Ég er sammįla žér meš norsku bankana.. ég vil aš žeir ķslensku verši norskir sem fyrst.  Žaš fyrsta sem nojararnir mundu gera gangvart almenningi vęri.. aš taka yfirdrįttaheildirnar śt og gera žęr aš lįnum.  

sķšan tęki viš lįnalaust tķmabil žar sem almenningur fengi ekki lengur aš nota krķtarkort til žess aš versla ķ matinn.. eša kaupa sér föt og glingur eins og ķ dag..

Žetta sįrsaukafulla tķmabil mundi kenna ķslending žaš aš fara vel meš peninga.

Nęsta skref žeirra vęri hśsnęšislįnin.. ž.e. ef ķbśšalįnasjóšur verši ekki kominn meš einokunarstarfsemi į žeim.. en ef nojararnir fengju ašgang aš žeim žį kęmu 3 skipt hśsnęšislįn.  aš 60 % meš mjög góšum vöxtum.  frį 60-80 % meš lakari vöxtum.. og svo fyrir žurfalingana žrišja lįniš sem vęri frį 80-90 % en ķ einstaka tilfellum aš 95 % meš slęmum hįum vöxtum enda lķta žeir į žaš lįn sem "forbrukslån" og žaš žarf įbyrgšamenn.

fyrirtękjum yrši meinaš aš lifa upp į krķt.. ef žś įtt ekki fyrir reikningum žį legguru nišur fyrirtękiš eša sętir įbyrgš ella..

Bara jįkvętt fyrir land og žjóš.  

Óskar Žorkelsson, 12.10.2008 kl. 20:56

2 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Takk fyrir žetta innlegg. Aldrei hef ég komiš til Telemark. Žarf aš bęta śr žvķ hiš snarasta. Litiš mįl aš finna sér afsökun til aš skreppa til Noregs. T.d. til žess aš sķna strįksa minum vķkingaskipin, Kon Tiki og Fram hans Frišžjófs Nansen. Noršmenn eru kannski létt hallęrislegir... en samt flottir.

Ketill Sigurjónsson, 12.10.2008 kl. 22:11

3 identicon

Žetta eruu góšar fęrslur hjį žér. Ég var ašeins aš velta fyrir mér muninum į Eyde og Einari ķ ensku śtgįfunni af Draumalandinu. Óuppfylltir draumar Einars hafa einhverra hluta vegna legiš eins og mara į žjóšarsįlinni. Viš fengum ekki sķšri lķfsgęši og Noršmenn - gegnum fiskinn - en draumar Einars skildu eftir eitthvaš óuppfyllt skarš ķ hjörtum okkar. Kannski er žetta ógęfa okkar, Eyde hefur eflaust veriš leišinlegur, sparsamur og išinn, viš klśšrum žessu alltaf ķ glamśr, yfirlęti og oflęti. Örlög śtrįsarinnar minnir óžyrmilega į tķma Einars žegar skżjaborgir hrundu.

Andri Snęr Magnason (IP-tala skrįš) 12.10.2008 kl. 23:15

4 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Žökk fyrir žina athugasemd, Andri Snęr. Žó svo mér hafi žótt sumt ķ Draumalandinu orka tvķmęlis, var sś bók afar žörf og tķmabęr.

Ég er ekki ašdįndi stórišjustefnu Noršmanna, sem į sķnum tķma var stunduš og stórišjuverum rašaš i marga fegurstu firši Noregs. En ég er į žvķ aš viš eigum aš nżta orkulindir okkar - svo lengi sem viš lķka varšveitum og viršum nįttśruna og fįum ešlilegan arš fyrir orkuna. Viš veršum einnig aš gęta žess aš stórišja hér verši ekki of einhęf - įlframleišsla mį ekki fį óešlilega mikiš vęgi ķ žjóšarbśskapnum. Fjölbreyti er naušsynleg.

Held aš Ķslendingar hafi aldrei hlotiš sömu lķfsgęši og Noršmenn. Enda kannski hępiš aš viš getum ętlast til žess - Noršmenn hafa olķuna.

Ketill Sigurjónsson, 12.10.2008 kl. 23:44

5 Smįmynd: Dunni

Snilldarfęrsla Ketill.

Um og eftir mišja sķšustu öld voru lķfsgęši į Ķslandi öllu betri en ķ Noregi.  Tók vištal viš norska konu sem var aupair į Ķslandi 1961.  Sś sagši aš allir flottu bķlarnir, ķsskįparnir, hrašsušukatlarnir o.m.fl. hefšu komiš sér verulega į óvart.  Einnig var hśn alveg bit į öllum bķóunum og flottu veitingastöšunum. 

En ég held aš lķfsgęši okkar ķ dag vęru ekkert mikiš lakari en hér ķ konungsrķkinu ef viš hefšum lofaš fiskeldinu aš žróast og komast ķ gegnum alla barnasjśkdóma sem nżjir atvinnuvegir verša aš ganga ķ gegnum.

Eldisfiskur er aš skila Noršmönnum tugum milljarša NOK ķ kassan į hverju įri. Žeir byrjušu žennan atvinnuveg nokkrum įrum į undan okkur og gįfu sér tķma til aš bķša eftir aš hagnašurinn streymdi inn.  Nś gerir hann žaš. Noršmenn halda aš innan 20 įra verši fiskeldiš oršiš jafn stór tekjulind og olķan.  Og žaš er ekki lķtiš

Dunni, 13.10.2008 kl. 15:23

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband