Geitskr og gasi Renu

Carpatho-Rusyn_sub-groups_-_Transcarpathian_Rusyns_in_original_goral_folk-costumes_from_Maramure_.[1]Eih bennek, eih blavek!

A sland eigi sr vireisnar von er fari a vera svolti hpi. Hr virist fjrmlaspillingin hafa fari ltt me a sl t bi Enron og rssnesku einkavinguna. Heyrst hefur a meira a segja bar Renu hafi hugsanlega efni meiri bjartsni en slendingar.

Nei - Orkubloggi er ekki a grnast! Hr er flasta alvara ferum. svo a jbningarnir Renu og fjallendi arhafihugsanlega veri meal ess sem gafHerg hugmyndina a Austur-Evrpurkinu Syldavu, er Rena enginn tilbningur.

tinni_VeldissprotiVissulega er Orkubloggarinn einlgur adandi Tinnabkanna. Og ekkir v vel til hinna athyglisveru samflaga bi Syldavu og Brdru. En vitund bloggarans og hugi Renu vaknai aftur mti ekki fyrr en fyrir rfum mnuum, egar bloggarinn dvaldi nokkra daga austur Kev; hfuborg Chernobyl-landsins kranu. Hvar hi dndrandi geislavirka fljt Dnepr streymir gegnum borginame alla sna miklu sgu og oft myrka fort.

Rena er eitt af mrgum hruum essa merkilega lands og liggur fjalllendinu vestast kranu, a landamrum Pllands, Slvaku, Ungverjalands og Rmenu. Sem sagt hjarta Evrpu!

Vi nnari athugun bloggarans kom ljs a Rena er ekki aeins hluti af hinum fallegu Karpatafjllum, heldur er hrai nnast lykilhlutverki orkubskap allrar Evrpu. Af v tilefni tlar Orkubloggi a staldra vi etta vestasta hra kranu, sem fyrir margt lngu naut ess EINN DAGa vera sjlfsttt rki.

Rutenia_skjaldarmerkiJ - lveldi Rena lifi einungis einn dag. Ea mesta lagi rj, allt eftir v vi hvaa heimilder mia. etta gerist ratmanum skmmu fyrir heimsstyrjldina sari og var hrai hluti af Tkkslvaku.

Elilega skapaist mikil lga essum slum egar ofurhrammur Nasismans byrjai a lta til sn taka. Sjlfstissinnar austast Tkkslvaku su sr leik bori egar Hitler tk Sdetahruin 1938. Va uru skrur og til eru sgur umgrimmilega bardaga slvenskra, renskra og ungverskra herflokka snvi ktum Karpatafjllunum veturinn 1938-39.

Svo fr a ann 15. mars 1939 lsti renska jernishetjan Augustin Voloshyn og fylgismenn hans yfir sjlfsti Renu.

Avgustyn_Voloshyn_1Lveldi nefndu eir reyndar ekki Renu heldur Karpata-Ukranu (Карпатська Русь). Hrai liggur vi vesturhlar Karpatafjallanna, sem er einhver mesti fjallgarur Evrpu og lveldisnafni endurspeglai sterk tengsl Rena vi kranumenn fremur en Slvaka, Ungverja ea Plverja.

essar agerir Voloshyns tldu Ungverjar vera upplaga tyllistu til a rast inn hrai af fullum unga - a sjlfsgu me blessun Hitlers. Einungis feinum klukkutmum sar var mestll Rena valdi ungverska hersins. Til eru hroalegar frsagnir af v hvernig illa vopnairlveldissinnarnir fr Renu voru strfelldir af Ungverjum. eir Renar semnust lifandivoruleiddir fyrir aftkusveitir og frosnum lkunum svo hrga fjldagrafir. a er erfitt a mynda sr grimmdina sem rkti arna hjarta Evrpu adraganda heimsstyrjaldarinnar.

zakarpattia_valleyar me lauk hinni rstuttu sjlfstissgu Renu skldum vordgum ri 1938. ess m lka geta a vi upphaf sari heimsstyrjaldarinnar bj miki af gyingum hrainu og voru eir allir me tlu fluttir til Auschwitz og gjrsamlega trmt. Eftir sari heimsstyrjldina var Rena ger a srstku hrai vestast kranu og ar me hluti af Sovtrkjunum.

Voloshyn tti aldrei aftur eftir a strjka um frjlst hfu og mun hafa ltist sovsku fangelsi rinu 1945. Hrai var eftir yfirtku Sovtrkjanna nefnt Zakarpattia og ber a heiti enn ann dag dag. Hrai er n hluti af kranu og er um 13 sund ferklmetrar. bafjldinn dag er um 1,3 milljnir og ar af eru um 80% kranumenn, 10% Ungverjar en afgangurinn mis nnur jabrot.

Kannski eru ekki margir slendingar sem kannast vi Renu og reyndar er umdeilt hvort Renar uppfylla lgmarksskilyri til a geta talist srstk j. Bi flki og tungumli er nskylt kranumnnum og kransku (sem er mjg lk rssnesku) og sjlfstishugmyndir flksins Renu hafa va fengi stuning.

Ruthenia_gas_pipesEn allra sustu misserum hafa vonir sumra banna ar um aukna sjlfsstjrn vnt glst. Vegna ess a skyndilega er etta flestum gleymda hra skyndilega ori mikilvgur hlekkur orkukeju Evrpu. arna um hrai liggja nefnilega flestar af gasleislunum, sem flytja rssneskt gas til landa Evrpusambandinu.

Vegna gasdeilna Rssa og kranumanna og truflana gasstreyminu til Evrpusambandsrkjanna hefur athyglimannavnt beinst a Renu. Rena- ea Zakarpattia - er allt einu ori ml mlanna.Af eim skumhefur sjlfsryggi og sjlfsvitund ba Renu lklega sjaldan veri jafn sterk eins og essa dagana.

Sumir telja a jin sem kennir sig vi Renu (Renar ea Rusyns eins og eir kallast erlendum tungum) telji hugsanlega allt a tvr milljnir manna - arir segja a eir su einungis um 50 sund. Sama hver talan er, er vita a fstir Renanna ba hrainu. Str hluti eirra br rum hruum kranu og ngrannalndunum, eins og Karpatahruum Slvaku og Pllands og meira a segja fyrrum lveldum Jgslavu.

andy_warhol_self_portraitekktasti Reni allra tma er oft sagur vera yfirfgran og listamaurinn Andy Warhol. egar hann var spurur hvaan hann vri ttaur mun Warhol gjarnan hafa svara a hann kmi from nowhere". Foreldrar Warhol voru innflytjendur fr Slvaku, en ttu ttir a rekja til hraanna ar austan af og hafa mgulega veri Renar ( a s reyndar ljst; kunna a hafa veri af kranskum ttum). Warhol hitti arna gan punkt; mrgum Renum ykir einmitt erfitt a stasetja rtur snar og uppruna. a er vandaml sem vi slendingar ekkjum ekki hr Klakanum ga.

N hefur skyndilega frst nr kraftur sjlfstissinna Renu, undir forystu manns a nafni Ptur Geitskr (reyndar heitir hann Petr Getsko). a var desember s.l. (2008) a Getsko samt nokkrum hangendum lsti yfir sjlfsti Renu. Og essi fri flokkurtnefndiGetsko sjlfan semforstisrherra hins nstofnaa rkis.

Europe_Gas_Pipelinesetta upptki er einungis tknrnt og hefi hugsanlega ekki vaki mikla athygli, nema fyrir a a vitlum vi fjlmila var Getsko srlega duglegur a benda eina markvera stareynd. Nefnilega, a str hluti af llu gasinu fr Rsslandi til Evrpu fari um leislur sem liggja um Renu - etta vestasta hra kranu.

a enn eftir a koma ljs hvort eitthva verur r digurbarkalegum yfirlsingum Getskos um sjlfsta Renu. Rtnar tungur segja a arna hafi hann einungis fengi snar 15 mntur af frg. Sem kunnugt er var a einmitt Reninn Andy Warhol, sem mlti snum tma essi fleygu or: In the future, everyone will be world famous for 15 minutes". Warhol virist svo sannarlega hafa s Interneti fyrir.

Hvernig svo sem fer me sjlfstisyfirlsingu Getsko's og fylgismanna hans, vri rugglega gaman a koma til Renu. Karpatafjllin eru enn nokku spillt og ar eru t.d. grarlega mikil tkifri uppbyggingu vetrarrttasva.

zakarpattia-snowy_mtsEn Rena lifir ekki aeins sem gmul saga ea von um ntt rki. a er nefnilega til frumefni (mlmur) sem kalla er ren (ruthenium) og er tali geta nst slarsellutkni. Nnar tilteki vi ger srstakra runnra slarsella, sem eiga a vera margfalt hagkvmari en nverandi sellur (Orkubloggi hefur a sjlfsgu ur minnst essar s.k. thin-film slarsellur). annig tengist bi Rena og reni Orkublogginu...


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Baldvin Kristjnsson

alltaf hugaverd lesning hj ter..

datt i hug ad senda ter tessa frtt um thoriumi landnmi Eirks rauda

http://sermitsiaq.gl/indland/article93851.ece

Baldvin Kristjnsson, 24.8.2009 kl. 13:27

3 Smmynd: Hlmfrur Ptursdttir

kaflega skemmtilegt og frlegt blogg, saga, nt og framt vel uppbyggri frsgn fr landsvi sem mr finnst g vita allt of lti um.

Hlmfrur Ptursdttir, 24.8.2009 kl. 13:52

4 Smmynd: Loftslag.is

Enn ein frbr frsla fr r. Takk fyrir mig.

Loftslag.is, 24.8.2009 kl. 15:33

5 identicon

skemmtileg frsla, skemmtilega uppsett og hugavert vifangsefni, en passar v miur alls ekki svona litla bloggfrslu. Vekur eflaust huga margra sem ekkja hvorki svi n sguna.

rennt truflar mig samt greininni (vi fyrsta lestur):

1. A finna "Hjarta Evrpu" arna finnst mr ansi hpi. Geographical and cultural.

2. Setningin "ess m lka geta a vi upphaf sari heimsstyrjaldarinnar bj miki af gyingum hrainu og voru eir allir me tlu fluttir til Auschwitz og gjrsamlega trmt" er trlega illa skrifu. Svona arf a tskra betur og fara varlegar me lsingaror, tluor og vifangsefni yfirhfu.

3. Fyrst heldur fram a Andy Warhol "gti mgulega veri" Reni, seinna segir a "Reninn Andy Warhol" hafi sagt eitthva.

etta er vissulega sm nldur, en eftir a hafa lesi margar greinar eftir ig hr, sem allar voru betur skrifaar, finnst mr ttir a geta teki vi sm gagnrni.

Valgeir (IP-tala skr) 24.8.2009 kl. 19:37

6 Smmynd: Ketill Sigurjnsson

Mlefnaleg gagnrni er vallt vel egin. En g vona lka a lesendur taki sumar frslurnar ekki alltof alvarlega. etta er blogg; ekki fririt.

M samt til me a svara essu. Stenst ekki mti.

1) Hjarta Evrpu:Geimvera sem skoar kort af Evrpu tti a geta fallist a mija lfunnar s e.h.st. ngrenni landamra Slvaku og kranu. En hvar hjarta liggur er lklega umdeilanlegra. Fyrir mr er sland auvita bi hjarta og mija heimsins! En a er allt nnur saga.

2) Gyingarnir: Kannski ekki endilega illa skrifu setning, en vissulega rkstudd fullyring.

3) Andy Warhol erva sagur hafa tt rtur a rekja til Slvaku, en sumir segja foreldra hans hafa veri ttaa fr Karpatafjllunum ar sem Rena liggur. Hver sannleikurinn er um tterni Warhol's hef g satt a segja ekki minnstu hugmynd um.

M..o. er essi frsla bull a megninu til. Me einhverju rlitlu sannleikskorni.

Ketill Sigurjnsson, 24.8.2009 kl. 20:36

7 identicon

Takk fyrir gott svar! N sr hva g met n skrif mikils (a nenna yfirhfu a standa a nldra eim...).

Valgeir (IP-tala skr) 24.8.2009 kl. 20:58

8 identicon

Strfrleg og skemmtilega skrifu frsla, eins og fyrri frslur. Ekki vissi g a Herg hefi hugsanlega stt fyrirmyndina a Syldavu og Bordru til Renu. Leynivopni og Veldissproti Ottkars voru alltaf upphalds Tinnabkurnar mnar.

li Jn Jnsson (IP-tala skr) 29.8.2009 kl. 00:19

9 Smmynd: Ketill Sigurjnsson

S kenning a Herg hafi arna m.a. horft til Renu er reyndar mn eigin. Oftast er Syldava og ngrenni sg vera blanda sem Herg bj til r Balkanlndunum. Einkum fyrrum Jgslavu.

Eldflaugastin gerist lka Syldavu og hn var vallt mitt upphald. samt framhaldinu Tunglinu og bkunum tveimur um Inkagulli. Fyrstu Tinnabkina eignaist g 7 ea 8 ra; a var Fangarnir Slhofinu og allt san hef g liti hana nnast sem helgan grip!

Ketill Sigurjnsson, 29.8.2009 kl. 10:28

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband