Kolaišnašur ķ Paradķs

Peabody Energy logo-3

Manni nįnast vöknar um augu. Žegar gamli sveitasöngvarann John Prine minnist óspjallašrar sveitasęlunnar viš Gręnuį ķ Kentucky. Gömlu paradķsarinnar sem bandarķski kolaišnašurinn og kolanįmur Peabody Energy eru fyrir löngu bśin aš eyšileggja:

And daddy won't you take me back to Muhlenberg County,
down by the Green River where Paradise lay?
Well, I'm sorry my son, but you're too late in asking,
Mister Peabody's coal train has hauled it away.

green-river-kentucky-1

Jį; Orkubloggarinn veršur ansiš meyr žegar kįntrż-smellurinn Paradise hljómar śr spilaranum. Smįbęrinn Paradise viš Green River ķ Muhlenberg-sżslu ķ Kentucky er löngu horfinn af yfirborši jaršar. Žar er ekkert eftir. Nema fįeinir gamlir legsteinar, žar sem kirkjugaršur bęjarins var.

Sķšustu ķbśar Paradķsar hurfu į braut žegar bandarķsk yfirvöld létu jafna bęinn viš jöršu įriš 1967. Žaš var gert vegna hrikalegrar mengunar frį kolaorkuveri žar ķ nįgrenninu; Paradise Fossil Plant. Dag og nótt jós orkuveriš, sem kennt var viš sjįlfa Paradķs, brennisteinsmengušum śtblęstri sķnum yfir bęinn. Žarna brunnu endalausir kolahaugarnir, sem lestirnar bįru frį nįmum kolavinnslufyrirtękisins Peabody ķ Appalachiafjöllum og nįgrenni.

Coal-Paradise-1

Og kolunum er ennžį brennt į fullu ķ Paradise Fossil Plant. Žvi žó svo bęrinn Paradise sé nś löngu horfinn, žį lifir orkuveriš góšu lķfi. Žetta risastóra kolaorkuver er ķ dag um 2.300 MW og framleišir litlar 14 TWst af rafmagni įrlega. Sem er nokkru meira en öll raforkuver Landsvirkjunar til samans. Eša įlķka mikiš eins og žrjįr Kįrahnjśkavirkjanir. Nema hvaš Kįrahnjśkavirkjun og önnur ķslensk raforkuver brenna jś ekki kolum. Og eru žvķ óneitanlega talsvert betri kostur en bandarķsku kolaorkuverin!

Paradise Fossil Plant er stęrsta orkuveriš ķ Kentucky-fylki. Kentucky er vel aš merkja vķšfręgt kolavinnslusvęši. Um 95% af öllu rafmagni fylkisins kemur frį kolabruna. Samtals framleiša kolaorkuverin bara ķ Kentucky einu um 90 TWst į įri. Sem er vel rśmlega fimmfalt meiri raforkuframleišsla en öll orkuverin į Ķslandi skila af sér.

John-Denver-Singing-3

Ķ gegnum tķšina hafa gamalgróin kolavinnslufyrirtęki eins og Peabody Energy jafnt og žétt skóflaš upp kolunum og um leiš slįtraš frišsęlum skógivöxnum hęšunum og fjalllendinu eftir endilöngum eystri hluta Bandarķkjanna. Žar mį nefna svęši ķ fylkjum eins og Kentucky, Pennsylvanķu og sķšast en ekki sķst ķ Vestur-Virginķu.

"Almost heaven, West Virginia... mountain mama, take me home, country roads". Žaš veršur ekki mikiš fallegra en žetta dįsamlega gęsahśšarlag ljśflingsins og nįttśru-unnandans John's Denver. En žessi óšur Denver's heitins til nįttśrunnar ķ Vestur-Virginķu er sjįlfsagt Peabody lķtt aš skapi. Žvķ einhver mestu kolasvęši Bandarķkjanna er jś aš finna innan Vestur-Virginķu, rétt eins og ķ Kentucky. Og kolaišnašur og nįttśruvernd eiga litla samleiš.

coal_train-1

Samtals standa kol nś undir hvorki meira né minna en u.ž.b. 48% af allri raforkuframleišslu ķ Bandarķkjunum. Og įfram halda ofvaxnar risaskuršgröfur kolafyrirtękjanna aš skafa burtu skóginn og fjöllin. Og moka upp kolahaugunum, sem knżja stóran hluta af efnahagskerfinu žar vestra. Frį kolasvęšunum liggur stanslaus straumur jįrnbrautalesta, hver meš tugi vagna smekkfulla af kolum. Jafnvel į okkar gręnu tķmum er kolaišnašurinn įfram į fullri ferš, rétt eins og ekkert hafi ķ skorist. Žrįtt fyrir aš kol séu langversti orkugjafinn śt frį bęši umhverfis- og heilsusjónarmišum, bendir flest til žess aš kol verši įfram helsti orkugjafi mannkyns. Ekki ašeins alla žessa öld heldur jafnvel einnig žį nęstu!

EIA_Electricity2011_2008-2035

Žaš vill jś svo til aš kol eru ódżrasti raforkugjafinn ķ veröld okkar. A.m.k. ef umhverfis- og heilsutjón sem fylgir kolagreftri, -vinnslu og kolabruna er ekki tekiš meš ķ reikninginn. Og žaš er ennžį til ofbošslega mikiš af kolum śt um veröld vķša. Žess vegna gerir t.a.m. upplżsingaskrifstofa bandarķska orkumįlarįšuneytisins (EIA) rįš fyrir žvķ aš kol verši enn um langa framtķš mikilvęgasti orkugjafi mannkyns. Meira aš segja stóraukin gasvinnsla, sem hefur skilaš sér ķ verulegum veršlękkunum į gasi, er ekki talin ógna yfirburšastöšu kolaišnašarins.

Ķ dag er hlutdeild kolanna ķ raforkuframleišslu heimsins um  40%. Og ķ nżjustu orkuspį EIA er gert rįš fyrir aš įriš 2035 verši hlutfalliš nįnast óbreytt; hafi einungis lękkaš um örfį prósent og nemi žį 37% allrar raforkuframleišslu heimsins. Og aš kol verši įfram žżšingarmesti raforkugjafinn, jafnvel žó svo bęši gas og endurnżjanleg orka klķpi ašeins af kolunum. 

EIA_Electricity_2011_Non-OECD_1990-2035

Raforkunotkunin ķ heiminum öllum er nś samtals um 19.100 TWst į įri, en žvķ er spįš aš įriš 2035 verši hśn 35.200 TWst. Žetta er 84% aukning. Mestöll sś aukning veršur, skv. spį EIA, utan Vesturlanda og žį sérstaklega ķ Kķna. En žó svo Kķnverjar leggi mikla įherslu į t.a.m. bęši vindorku og sólarorku, žį eru žaš blessuš kolin sem munu standa undir stęrstum hluta aukinnar raforkuframleišslu ķ Kķna.

Ķ sjįlfum Bandarķkjunum mun notkun į kolum aftur į móti fara heldur minnkandi hlutfallslega séš. Skv. spįm EIA munu kolin ķ raforkumengi USA minnka śr nśverandi 48% og nišur ķ 43% sem hlutfall af raforkuframleišslu višmišunarįrin 2008 og 2035. Ķ spįnni er gert rįš fyrir aš sį orkugjafi sem fylli žetta skarš verši ašallega gas, en einnig vindorka. Kol verša žó enn sem fyrr mikilvęgasti raforkugjafinn i Bandarķkjunum.

Coal_open-pit-mine

Svona spįr eru aušvitaš mjög óvissar. En vert er aš hafa  huga aš bandarķski kolaišnašurinn er meš eitthvert öflugasta lobbżistagengiš ķ Washington DC. Fyrir vikiš tala pólķtķkusarnir žar vestra lķtt um neikvęš umhverfisįhrif kolaišnašarins. En žeim mun meira um tękifęrin i clean coal og aš brįtt verši kolaorkan nįnast oršin skęrgręn!

Žetta er sérstaklega skemmtilegt žegar haft er ķ huga aš ķ gegnum tķšina hefur Peabody jafnan barist meš kjafti og klóm gegn sérhverri nżrri umhverfislögjöf sem komiš hefur til tals westur ķ Washington DC. Tķmamótalöggjöf um aš draga śr brennisteinsmengun frį kolaorkuverum (Clean Air Act) nįši nś reyndar samt ķ gegn. Žrįtt fyrir all svakalega andstöšu Peabody. Žeir vinna ekki alltaf, blessašir.

Peabody_Coal-mine_ Queensland- Australia_Millennium-mine

Žaš er annars af Peabody Energy aš frétta, aš ķ dag er fyrirtękiš stęrsta einkarekna kolavinnslufyrirtęki veraldar.  Kolin frį Peabody knżja nś u.ž.b. 10% af allri raforkuframleišslu ķ Bandarķkjunum. Og žegar litiš er til heimsins alls nemur raforkan frį kolum Peabody um 2% af allri raforku sem framleidd er į jöršu hér.

Ķ fyrra voru tekjur Peabody rétt um 7 milljaršar USD og hagnašurinn hvorki meira né minna en rśmlega 1,8 milljaršar dollara. Fyrirtękiš beitir nś öllum sķnum įhrifum til aš sannfęra bandarķska žingmenn og stjórnvöld um aš samžykkja nżja orkustefnu, sem leggi meginįherslu į aš nżta bandarķsk kol ķ enn meira męli en hingaš til hefur veriš gert. Og aš stefnt skuli aš žvķ aš kolanotkun ķ Bandarķkjunum tvöfaldist fyrir įriš 2025.

Coal-Peabody-1-b

Ķ reynd veršur žó vöxtur Peabody nęstu įrin sennilega mestur lengst austur ķ Asķu. Auk Bandarķkjanna er Peabody löngu oršiš umsvifamikiš ķ Įstralķu og fer hratt vaxandi ķ Kķna. Aš auki stendur nś til aš fyrirtękiš opni brįtt einhverja allra stęrstu kolanįmu heims austur ķ Mongólķu. Žar er nefnilega aš fara ķ gang ofsalegasta kolaęvintżra allra tķma! Žar munu Peabody og félagar brįtt geta sönglaš "Almost heaven, South Mongolia!".  Kannski meira um žaš magnaša Mongólķu-verkefni sķšar hér į Orkublogginu.

Höfum hugfast aš kol eru langmikilvęgasti raforkugjafinn. Og aš svo veršur aš öllum lķkindum um langa framtķš. Žaš mį žvķ segja, aš žaš sé svo sannarlega langt ķ frį aš kolaišnašurinn sé į leiš śr Paradķs. Og varla įstęša til annars en aš kolavinnslurisinn Peabody eigi bjarta framtķš fyrir höndum. Hvort sem okkur lķkar žaš betur eša verr.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Einar Sveinbjörnsson

Įhugavert Ketill !

Komumst sennilega lķtt įfram ķ žeirri višleitni aš draga śr brennslu kola į mešan orkuvinnslan er žetta ódżr og peningalegir hagsmundir rįša mestu um orkustefnu Bandarķskra stjórnvalda. 

ESv

Einar Sveinbjörnsson, 10.10.2011 kl. 10:23

2 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Žvķ mišur er tal žjóšarleištoga heimsins og stjórnmįlamanna um vilja sinn til aš draga śr kolefnislosun i heiminum, ķ engu eša a.m.k. litlu samhengi viš raunveruleikann. Vissulega eru mörg kolaorkuver į Vesturlöndum oršin miklu minna mengandi en var fyrir 10-20 įrum og losa ę minna kolefni. En umhverfistjóniš af völdum kola į eftir aš vaxa grķšarlega ķ Asķu. Og meira aš segja ķ Evrópu eru horfur į aš notkun kola muni aukast - ž.e. ef menn ętla sér aš standa viš loforš um aš loka kjarnorkuverum. Žaš gęti žó oršiš gas sem ašallega leysi kjarnorkuna af hólmi, t.d. ķ Žżskalandi. En gasiš mun einnig valda aukinni kolefnislosun. Gas er žó betra en kol - heildarįhrif kolabruna og -vinnslu eru vęgast sagt hrikaleg.

Ketill Sigurjónsson, 10.10.2011 kl. 10:42

3 Smįmynd: Steingrķmur Helgason

Nöturlegt aš leza, liggur viš aš mašur leggji kolagrillinu & fjįrfezdi ķ gazgrilli aftur.

& žó...

Steingrķmur Helgason, 10.10.2011 kl. 23:34

4 identicon

Žetta į bara eftir aš versna.

Į mešan umhverfissamtök berjar hatramlega gegna vatnsvirkjunum og raforkuvinnslu meš kjarnorku, žį mun brennsla kola bara aukast.

Annars er žetta Peabody Energy dęmi smįmunir viš kolaorku-ęvintżriš ķ Kķna.

Kķna brennir meira af kolum en Bandarķkin, Evrópa og Rśssland til samans!

Kķna brennir um 3 mia. tonna af kolum įrlega! 

Sś tala mun aukast ķ heilar 6 mia. tonna įriš 2030 !!!!

Ķ Kķna eru stęrstu opnu kolanįmur ķ heimi og žekja žęr įlķka stór svęši og flatarmįl Ķslands, eša um 100.000 ferkķlómetra.

Hvergi ķ heiminum deyja jafn margir kolanįmuverkamenn af slysförum og sjśkdómum og ķ Kķna.

Kol knżja Kķnverska "efnahagsundriš" įfram. 
Hafiš žaš ķ huga lesendur góšir nęst žegar žiš dįist aš uppgangi Kķna.

Kolbreinn Grķmsson (IP-tala skrįš) 11.10.2011 kl. 15:05

5 Smįmynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Takk fyrir fróšlegan pistil Ketill. Ef marka mį spįr um notkun kola og annarra jaršefna viš orkuframleišslu standast, žį er langt ķ aš hęgt verši aš draga śr losun kolefnis į heimsvķsu. Ekki sķst gęti veriš erfitt aš berjast viš peningaöfl sem dęla milljónum dollara ķ lobbżisma - hagsmunir heildarinnar fara ekki alltaf saman viš hagsmuni einstakra ašila.

Sveinn Atli Gunnarsson, 12.10.2011 kl. 10:56

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband