Norska gullgeršarvélin

Efnahagsleg velgengni Noršmanna žessa dagana er meš ólķkindum. Žar ber hęst žį stašreynd aš norski Olķusjóšurinn (Statens Pensjonsfond Utland eša SPU) er um žessar mundir veršmętasti fjįrfestingasjóšur heims ķ opinberri eigu.

spf-utland_market-value_q1-2011.jpg

Ķ norska Olķusjóšinn rennur aršur af olķu- og gasvinnslu į norska landgrunninu. Žar er um aš ręša leyfisgjöld vegna kolvetnisvinnslunnar, skatta į hagnaš vinnslufyrirtękjanna og arš sem norska rķkiš fęr vegna eignar sinnar ķ Statoil (hlutur norska rķkisins ķ žessu risastóra olķufélagi er 67%).

Žann 19. nóvember 2010 skreiš Olķusjóšurinn ķfyrsta sinn yfir 3.000 milljarša NOK aš veršmęti og um sķšustu įramót var veršmęti sjóšsins nįnast sléttir 3.100 milljaršar norskra króna. Nokkuš vel af sér vikiš žegar haft er ķ huga aš sjóšurinn var ekki stofnašur fyrr en įriš 1990 og fyrsta greišslan ķ sjóšinn kom ekki fyrr en 1996.

Sökum žess aš mjög hįtt hlutfall af eignum sjóšsins eru hlutabréf, sveiflast hann mikiš. Įvöxtunin įriš 2008 var t.d. döpur. En sķšan žį hefur Noršmönnum tekist afar vel aš įvaxta sitt pund og nś er sjóšurinn oršinn langveršmętasti opinberi fjįrfestingasjóšur veraldar (sovereign wealth fund). Nęstir į eftir honum koma nokkrir sjóšir į vegum olķurķkjanna viš Persaflóann.

yngve_slyngstad_1.jpg

Lengi vel var norski Olķusjóšurinn einungis ķ öšru sęti, talsvert langt į eftir fjįrfetsingasjóši ljśflinganna ķ furstadęminu Abu Dhabi. En vegna afar vel heppnašra hlutabréfakaupa Norsaranna undanfarin 2-3 įr, į sama tķma og fjįrfestingar Arabanna ķ Abu Dhabi hafa skilaš herfilegum įrangri, er norski sjóšurinn nś oršinn sį veršmętasti. Og stendur nś, sem fyrr segir, ķ u.ž.b. 3.100 milljöršum norskra króna. Žaš er žvķ ekki skrķtiš aš hann Yngve Slyngstad, yfirmašur sjóšsins, sé kampakįtur žessa dagana.

Hér er žó rétt aš geta žess, aš Abu Dhabi Investment Authority, sem lengst af hefur veriš ķ efsta sętinu, er einhver leyndardómsfyllsti rķkisfjįrfestingasjóšur heims. Ķ reynd er enginn utan Abu Dhabi sem veit raunverulegt veršmęti hans. Sumir telja žvķ aš žrįtt fyrir mikiš skriš norska Olķusjóšsins undanfariš, sé Abu Dhabi žarna ennžį ķ efsta sętinu. 

statfjord_plattform_xl.jpg

Žaš breytir žvķ samt ekki aš norski Olķusjóšurinn stendur nś ķ um 3.100 milljöršum norskra króna. Til aš setja žetta ķ samhengi mį nefna aš 3.100 milljaršar NOK jafngilda um 570 milljöršum USD eša tępum 66.000 milljöršum ISK. Og žessir aurar hafa safnast saman į einungis 15 įrum.

Önnur ennžį skemmtilegri višmišun er aš žetta veršmęti norska Olķusjóšsins samsvarar rśmlega 600 žśsund NOK į hvert mannsbarn ķ Noregi. Sem jafngildir um 13 milljónum ISK - į hvern einasta einstakling ķ Noregi. Eflaust myndi venjuleg ķslensk 4ra manna kjarnafjölskylda žiggja žaš meš žökkum aš "eiga" nś sem nemur 52 milljónum ķslenskra króna ķ aušlindasjóši Ķslands.

norway-vislund-gas-field.jpg

En žaš er ekki nóg meš aš Noršmenn séu oršnir einhver rķkasta žjóš heims. Žar er efnahagslķfiš allt ķ miklum blóma žessa dagana (nema ef vera skyldi skipaśtgeršin). Afkoma norskra fyrirtękja įriš 2010 var einhver sś allra besta žegar litiš er til tķmabilsins 1995-2010. Einungis ofurįrin 2006 og 2007 voru betri.

Mešan flest rķki heimsins prķsušu sig sęl ef žeim tókst aš nżta įriš 2010 til aš krafla sig eilķtiš upp śr forarpyttinum sem žau lentu ķ vegna lįnsfjįrkreppunnar 2008, eru Noršmenn löngu komnir upp śr öldudalnum. Og eru einfaldlega į blśssandi siglingu, langt į undan öllum öšrum. Žar ķ landi tala nś sumir um aš framundan sé hinn gullni įratugur Noregs. Įratugurinn sem muni gera žį aš langrķkustu žjóš veraldar.

Systurnar velgengni og öfund er jafnan saman į ferš. Nś er svo komiš aš śtlendingum er fariš aš ofbjóša peningastraumurinn til Noregs. Nżlegar deilur Žjóšverja og Frakka viš Noršmenn um verš į gasi, eru kannski til marks um slķka óįnęgju.

statoil-gas-advertisement-2011.jpg

Žannig er aš Noregur er einn stęrsti gasbirgir Evrópu. Evrópsk orkufyrirtęki eins og žżska E-On og franska GDF Suez eru risakaupendur aš norsku gasi ogžar er norska Statoil helsti seljandinn. Sölusamningarnir eru nęr allir til mjög langs tķma og gasveršiš svo til alltaf bundiš olķuverši.

Slķkir langtķmasamningar hafa lengi veriš forsenda žess aš fariš sé ķ uppbyggingu į gasvinnslu og lagningu langra gasleišslna. Ž.į m. eru gaslagnirnar sem liggja žvers og kruss eftir botni Noršursjįvar og flytja norskt gas til nįgrannalandanna hinumegin viš Noršursjó.

norway-gas-pipes-1.gif

En gasmarkašir hafa veriš aš breytast talsvert mikiš allra sķšustu įrin. Stóraukin gasvinnsla ķ Bandarķkjunum hefur valdiš mikilli lękkun į gasverši žar ķ landi og žessi žróun hefur nś borist til Evrópu.

Fyrir vikiš hefur spot-verš į gasi engan veginn nįš aš halda ķ hįtt olķuverš og gaskaupendur foršast nżja langtķmasamninga. En vegna langtķmasamninga evrópsku orkufyrirtękjanna viš Statoil, hefur evrópskur almenningur og fyrirtęki įfram žurft aš greiša mjög hįtt verš fyrir norska gasiš - ķ gegnum višskipti sķn viš orkufyrirtękin heima fyrir sem kaupa gasiš beint frį gasvinnslusvęšunum į norska landgrunninu. Veršiš į gasinu ķ langtķmasamningum Statoil viš t.d. GDF Suez er t.a.m. meira en helmingi hęrra en spot-veršiš hefur veriš undanfariš.

Stóru frönsku orkufyrirtękin hafa ķ meira en įr veriš ķ višręšum viš Statoil um aš lękka verš į gasinu - ķ įtt aš žvķ verši sem spot-markašurinn gefur fęri į. Statoil hefur brugšist viš žessum umleitunum af mikilli ljśfmennsku. Samt liggur enn ekkert samkomulag fyrir og įfram streymir rįndżrt gasiš eftir pķpulögnum frį gasvinnslusvęšunum į norska landgrunninu og žašan til orkufyrirtękjanna ķ Evrópu.

Žarna eru miklir hagsmunir ķ hśfi. Sem fyrr segir eru evrópsku orkufyrirtękin aš borga um helmingi hęrra verš fyrir norska gasiš en gengur og gerist į spot-markaši meš gas. Og žessi innflutningur į norsku gasi til meginlands Evrópu er ekki bara sem nemur fįeinum gaskśtum. GDF Suez, sem er eitt stęrsta orkufyrirtęki Evrópu, fęr nęstum fjóršunginn af öllu sķnu gasi frį Statoil. Į sķšasta įri (2010) borgaši žetta franska risafyrirtęki um 17 milljarša NOK fyrir gasiš frį Noregi (upphęšin jafngildir um 360 milljöršum ISK). Sama įr nam öll gassala Statoil til Evrópu u.ž.b. 162 milljöršum NOK (meira en 3.400 milljaršar ISK). Og 90% af öllu žvķ gasi er selt skv. langtķmasamningum

norway-gas-pipes-ormen-lange.jpg

Ef viš gefum okkur aš "sanngjarnt" verš fyrir žetta gas sé helmingi lęgra en veriš hefur, sést aš žaš eru engir smįaurar ķ hśfi. Nś er svo komiš, aš evrópsku orkufyrirtękjunum er nóg bošiš og eru žau farin aš hóta Norsurunum mįlaferlum til aš nį fram veršlękkun. Hvort sś krafa er į grundvelli meintra brostinna forsenda langtķmasamninganna eša byggš į öšrum lagarökum, hefur Orkubloggarinn ekki upplżsingar um. En žegar mašur les norsku blöšin viršist ljóst aš Statoil sé nįnast fariš aš blygšast sķn fyrir geggjašan gróšann af gassölunni til Evrópu.

Žaš er til marks um mikinn hagnaš Noršmanna af gassölunni, aš į sķšustu tķu įrum hefur sala žeirra į gasi tvöfaldast en tekjurnar žrefaldast. Gasiš hefur sem sagt, rétt eins og olķan, veriš žeim sem gullgeršarvél.

Hagnašurinn af gassölu Noršmanna er žaš mikill aš Statoil gęti vel kyngt einhverri lękkun - jafnvel umtalsveršri. Og žrįtt fyrir slķka lękkun er augljóst aš Noregur er įfram ķ góšum mįlum efnahagslega. Enda ęšir nś fasteignaveršiš žar ķ landi upp - og vegna ženslunnar brįšvantar vinnuafl af żmsu tagi.

aker-brygge-bryggegata-16.jpg

Žaš er til marks um uppganginn ķ Noregi aš sęmileg blokkarķbśš ķ Osló kostar nś sem nemur um 80 milljónum ISK. Og žokkalegt einbżlishśs žar ķ borg er į u.ž.b. 200 milljónir ISK. Fyrir Ķslendinga sem sękja žessa notalegu borg heim, er alltaf freistandi aš rölta nišur į Aker Brygge, velja sér gott sęti viš sjóinn og horfa į sólina speglast ķ fögrum Oslófiršinum. Og žį kannski ósjįlfrįtt velta fyrir sér hvort ekki vęri upplagt aš fį sér ķbśš žarna viš bryggjuna. T.d. žessa hér viš Bryggegata 16. Veršiš er ekki nema 830 milljónir ķslenskra króna. Greinilega skemmtilegur fasteignamarkašurinn ķ Noregi; landinu sem er og veršur heimili rķkustu žjóšar veraldarinnar. Ętli einhver norsk vegabréf séu į lausu fyrir afkomendur Snorra Sturlusonar?

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Óskar Žorkelsson

takk fyrir fręšandi og ekki sķst stórskemmtilegan pistil Ketill :)

Óskar Žorkelsson, 14.6.2011 kl. 18:40

2 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Heja Norge!

http://www.mbl.is/frettir/innlent/2011/06/14/oliuleitarutbodi_frestad/

Ketill Sigurjónsson, 14.6.2011 kl. 21:19

3 identicon

Takk fyrir mjög fręšandi og skemmtilega pistla, žér er stķlvopniš sannarlega ekki stirt ķ hendi.

Baldur H. Benjamķnsson (IP-tala skrįš) 14.6.2011 kl. 21:25

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband