Trśarbrögš og heimsendaspįr

gasoline-shortages_1973.jpg

Olķuframleišsla ķ heiminum hefur aukist jafn og žétt.  Mannkyniš hefur ķ meira en hundraš įr žurft sķfellt meiri olķu til aš knżja samgönguflotann og efnahagskerfiš. Įvallt hefur veriš unnt aš męta eftirspurninni. Ķ žau tvö skipti sem boriš hefur į ónógu framboši (1973 og 1979) var žaš ķ bęši skiptin vegna mikils óróa tengdum Persaflóa-svęšinu og eingöngu um skammtķma vandamįl aš ręša.

Engu aš sķšur er žaš aušvitaš svo aš hver einasta olķulind tęmist smįm saman, jafnóšum og olķunni er dęlt upp. Hingaš til hefur jafnan veriš hęgt aš snśa sér aš nżjum lindum žegar hinar fyrri fara aš slappast. En ef - eša kannski öllu heldur žegar - aš žvķ kemur aš ekki veršur lengur unnt aš finna nógu margar nżjar lindir til aš taka viš žeim sem tęmast, hlżtur aš draga śr olķuframleišslu.

Žó ber aš hafa žaš ķ huga, aš žaš er alls ekki śtilokaš aš hįmark olķuframleišslu veraldarinnar muni ekki koma til af žvķ aš framleišslan geti ekki mętt eftirspurninni. Heldur muni įstęšan einfaldlega verša sś aš eftirspurn eftir olķu stašni - eša taki jafnvel aš minnka. Vegna nżrra orkughafa og nżrrar tękni. Žį myndi um leiš draga śr framleišslunni hjį olķurķkjunum, til aš foršast offramboš og veršfall. Žar meš hefši olķuframleišsla nįš hįmarki - vegna žess einfaldlega aš eftirspurnin hefši nįš hįmarki.

world_fuels_consumption_nov2009_2002-2010_944323.gif

Olķuframleišslan įriš 2009 veršur talsvert minni en metįriš 2008. Žó telja fęstir aš hįmarki olķueftirspurnar hafi veriš nįš. Olķuframleišslan muni žurfa aš vaxa į nż, žegar efnahagslķfiš tekur aš hjarna viš. Og žį telja sumir aš framleišslan geti jafnvel ekki annaš eftirspurninni. Žaš myndi augljóslega hafa alvarlegar afleišingar um allan heim. Umframeftirspurn eftir olķu myndi fjótlega žrżsta veršinu upp og žį gęti hįtt olķverš virkaš sem bremsa hagvöxt. 

Sį tķmapunktur žegar olķuframleišsla heimsins nęr toppi er į ensku nefnt Peak Oil. Almennt er žetta hugtak eingöngu notaš yfir žann framleišslutopp žegar framleišslan mun ekki lengur geta annaš eftirspurninni.

Ef aftur į móti olķuframleišsla toppar og svo dragi śr henni, einfaldlega vegna minni eftirspurnar, er ekki um aš ręša hiš klassķska Peak Oil - heldur er žį gjarnan talaš um Peak Demand. Munurinn er sį, aš žį skapar toppurinn ekki umframeftirspurn.

Slķk žróun olķueftirspurnar myndi eiginlega gjöreyšileggja hin dramatķska svartsżnisspįdóm Bölmóšanna, sem trśa į hiš sótsvarta Peak Oil. Samt gęti aušvitaš komiš aš žvķ sķšar, aš olķuframleišsla nęši ekki lengur  aš standa undir eftirspurninni. Žį yrši ķ reynd komin upp samskonar staša eins og fram til žessa hefur fyrst og fremst veriš tengd Peak Oil. Aš upp komi višvarandi frambošs-skortur į olķu meš žeim afleišingum aš olķuverš hękki mjög og valdi mögulega mikilli kreppu. En er žetta raunveruleg hętta?

oil-production-2004-2009.jpg

Fram til žessa hefur įvallt veriš unnt aš męta olķueftirspurn veraldar įn vandręša. Meš örstuttri undantekningu ķ tengslum viš Sśez-deiluna 1973 og 1979 vegna valdarįns klerkanna ķ Ķran.

Og žrįtt fyrir marga svartsżnisspįdóma um olķuskort - ekki ašeins sķšustu įrin heldur meš reglulegu millibili ķ hundraš įr - er ennžį fįtt ef nokkuš sem bendir til žess aš skortur verši į olķu nęstu įratugina - eša jafnvel ennžį lengur.

Žaš er nefnilega grķšarlega mikiš til af olķu. Enn er af mikilli olķu aš taka į Persaflóasvęšinu og vķšar žar sem hefšbundin olķuvinnsla į sér staš. Žar aš auki eru góšar lķkur į aš vinna megi nokkur hundruš milljarša tunna af olķu śr olķusandinum ķ Kanada og Venesśela. Jafnvel miklu meira; sumir segja eitt žśsund milljarša tunna bara ķ Kanada. Sem sagt eina trilljón tunna af olķu - sem slagar vel ķ alla žį olķu sem heimurinn hefur notaš sķšustu hundraš įrin! Og žetta er bara olķusandurinn.

Žį er ótališ olķugrżtiš (oil shale) vestur ķ Kólórado og vķšar ķ Bandarķkjunum. Sem lķklega er annaš eins magn eins og olķusandurinn. Samtals erum viš husanlega aš tala um nokkur žśsund milljarša tunna af olķu śr olķusandi og olķugrżti (til samanburšar žį hefur heimurinn fram til žessa dags notaš samtals u.ž.b. 1,2-1,3 žśsundir milljarša olķutunna).

Žetta yrši ekki umhverfisvęn olķa - en nógu ódżr til aš męta olķužörf mannkyns langt inn ķ framtķšina. Ef og žegar hnignun veršur višvarandi ķ hefšbundnu olķuframleišslunni, er žvķ lķklega af nógu öšru aš taka.

Loks vęri unnt aš framleiša óhemju magn af olķu śr kolabirgšum veraldarinnar. Vissulega hvorki gręnt né vęnt, en allt gerir žetta hina svartsżnu Peak Oil kenningu ótrśveršuga. Žaš er miklu lķklegra aš draga fari śr olķuframleišslu af žeirri einföldu įstęšu, aš menn snśi sér aš öšrum orkugjöfum - af eigin frumkvęši!

peak_oil_exxon_desert.jpg

Samt er fullt af skynsömu og vel menntušu fólki óžreytandi viš aš boša yfirvofandi Peak Oil; olķuskort meš tilheyrandi himinhįu olķuverši og efnahagskreppu. Ķ huga Orkubloggarans byggir slķkur bošskapur į fįtęklegum rökum. Og er meira ķ takt viš trśarbrögš en vķsindi.

Žar meš er bloggarinn ekki aš fullyrša aš žetta muni aldrei gerast. Žvert į móti mun olķuframleišsla (eša olķueftirspurn) aušvitaš einhverntķma nį toppi - og žaš jafnvel fyrr en seinna. En sé litiš til stašreynda, lęrt af fortķšinni og skošaš hvaša möguleikar eru ķ olķuvinnslu, er bara afskaplega ólķklegt aš svarsżnisspįrnar um alvarlegar efnahagslegar afleišingar Peak Oil gangi eftir. Ekki śtilokaš - en ólķklegt.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jón Steinar Ragnarsson

Eru žessar mżtur ekki runnar undan rifjum olķuframleišendanna sjįlfra, sem og kolefniskvótasvikamyllan.  Allt til aš fį sem mest fyrir sem minnst meš hręšsluįróšri.  Mér sżnist žaš. Allt slķkt tal viršit styrkja stöšu žeirra, hękka verš og halda fólki viš hęfileg efnahagsmörk.

Spin er sannleikur dagsins. Ekkert er eins og žaš sżnist og ekkert er fyllilega sannleikanum samkvęmt. Double speak Orwells, er oriš tungumįl fjölmišla ķ dag, enda er žaš sama elķtan sem į allt helvķtins drasliš.

Jón Steinar Ragnarsson, 2.1.2010 kl. 07:22

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband