Herđa orkusnöruna?

Orkubloggiđ hefur ítrekađ minnst á alvarleika ţess hversu Vesturlönd eru orđin háđ innfluttri orku. Bráđum mun Rússland geta fariđ öllu sinu fram, án tillits til Evrópu. Og einfaldlega hótađ ţví ađ skrúfa fyrir gasiđ, ef EB er međ eitthvert múđur.

Putin_gas_snara

Og ástandiđ kann ađ fara versnandi. Orkusnaran kann ađ herđast enn frekar ađ hálsi Vesturlanda. Nú eru Íranar, Alsírmenn og Rússar farnir ađ tala um ađ stofna eins konar gasOPEC.

Til eru ríkjasamtök gasseljenda, sem kallast GECT (Gas Exporting Countries Forum). Ţau samtök eru gerólík OPEC og hafa ekkert samstarf um verđ eđa frambođ á gasi. En nú vilja Íran og Alsír styrkja ţessi samtök. Og ţađ sem kannski er mest scary, er ađ Rússar hafa bođađ til fundar í haust, í ţví skyni ađ láta ţennan draum rćtast.

Til ađ gefa hugmynd um ástandiđ á gasmarkađnum er vert ađ nefna ađ fjórir stćrstu gasútflytjendurnir eru Rússland, Kanada, Noregur og Alsír. Ţessi fjögur ríki eru međ rúmlega ţriđjung af öllum gasútflutningi í heiminum. Hiđ fimmta í röđinni er svo einveldiđ Túrkmenistan.

Auđvitađ er gott til ţess ađ hugsa ađ Kanada og Noregur eigi mikiđ af gasi til útflutnings. Bandaríkin eru einnig međal stćrstu gasframleiđendanna, en nota stóran hluta ţess sjálfir. Og ţó svo Íranar séu eitt stćrsta gasframleiđsluríki heims, ţurfa ţeir til allrar hamingju sjálfir ađ nota mestan hluta af ţeirri framleiđslu sinni. Ţví ţjóđin er afar fjölmenn (um 70 milljónir). Ţannig ađ áhrif Írana á alţjóđlegum gasmarkađi eru ekki stórvćgileg.

Annađ gildir um Rússland, Túrkmenistan og Alsír. Öll ţessi ríki flytja gríđarlega mikiđ gas til erlendra kaupenda (langstćrsti kaupandinn ađ gasinu frá Túrkmenistan er reyndar rússneski gasrisinn Gazprom). Sameiginlegir framleiđslukvótar ţessara ţriggja ríkja, etv. ásamt nokkrum fleirum, gćtu haft mjög veruleg áhrif til hćkkunar a gasverđi. Og ekki síđur pólitísk áhrif í alţjóđastjórnmálunum.

Algeria_gas

Ţessi hugmynd um gasbandalag í anda OPEC, mun fyrst hafa veriđ sett fram af Pútín fyrir um fimm árum. Nú á ađ fylgja hugmyndinni eftir - og ţví fagna bćđi Alsír og Íran. Međan Bandaríkin og EB hafa talađ harđlega gegn ţví ađ slík samtök verđi mynduđ. En menn geta látiđ sig dreyma um ađ lönd eins og Rússland og Íran hlusti á EB!.

Kannski örlítiđ meiri von um ađ Alsír muni láta til leiđast ađ fallast á rök Evrópu gegn slíku gasbandalagi. Gegn ţví ađ fá enn meiri fjárfestingar til sín frá EB-löndunum. Ţađ myndi skipta talsvert miklu máli ef Alsír vćri hliđhollt Evrópu í gasmálunum. Alsír er međ um 5% af öllum gasútflutningi í heiminum. Og er einn mikilvćgasta gasbirgir EB.

EU_NAT_GAS_2

Eins og stađan er í dag fá löndin í EB um helming af öllu innfluttu gasi sínu frá Rússlandi og líklega hátt í 25% frá Alsír (og mest af afgangnum frá Noregi). Ţess vegna skiptir augljóslega gríđarmiklu máli ađ halda góđu sambandi viđ Alsír.

Ţar ađ auki eykst ţörf EB á innfluttu gasi hratt, ađallega vegna hnignandi gasframleiđslu í Norđursjó. Ef Alsír leggst undir gassćng međ Rússum er ástandiđ orđiđ svart.

Ég er nokkuđ bjartsýnn á ađ tengsl Evrópu og Alsír eigi eftir ađ styrkjast. Ţađ er nefnilega líka mikilvćgt fyrir Alsír ađ vera í nánum tengslum viđ EB. Ţegar upp er stađiđ, er ekki ólíklegt ađ Alsír velji sjónarmiđ Evrópu fram yfir ţađ ađ bindast nánari viđskiptasamböndum viđ Íran og Rússland. Síđustu ár hafa viđskipti á milli EB og landanna í N-Afríku vaxiđ nokkuđ hratt og tengslin ţarna á milli aukist.

Ţar ađ auki er gas ólíkt olíu - menn fara nefnilega ekki létt međ ađ geyma mikiđ af gasi til lengri tíma. Ţegar búiđ er ađ ná gasinu upp verđur seljandinn ađ losna viđ ţađ, ef svo má segja. Ţannig ađ vandasamara er ađ stjórna verđi á gasi, heldur en á olíu. Og kaupi Evrópa ekki gasiđ af Alsír, er um nokkuđ langan veg ađ fara til ađ koma ţví til annarra kaupenda.

Russia_China_Proposed_Gas_Line

Rússagasiđ er erfiđara viđureignar - t.d. gćtu Rússar brátt fariđ ađ selja meira gas til Kína. A.m.k. er nokkuđ líklegt ađ gasiđ frá hinni risastóru gaslind, sem hefur fundist í Síberíu, muni fara til Kína fremur en Evrópu. Umrćtt gassvćđi kallast Kovykta og er einmitt einn angi af hatrömmum deilum sem BP hefur átt viđ andstćđinga sina í Rússlandi. Deilur sem áđur hefir veriđ minnst á hér á Orkublogginu.

 

En hvađ um ţađ. Beinum athyglinni frá Rússlandi og Kína og ţess í stađ ađ Alsír. Og N-Afríku almennt. Hvađ hefur undanfariđ veriđ ađ gerast i samskiptum ţeirra landa viđ Evrópu? 

Sahara_camels

Af einhverjum ástćđum eru vestrćnir fjölmiđlar almennt ekki međ mikinn áhuga á N-Afríku. Og ţá sjaldan ţađ skeđur, er umfjöllunin jafnan klisjukennd og kjánaleg.

Sú mynd sem líklega flest okkar hafa af ţessum heimshluta er fátćkt, spillt stjórnvöld og hryđjuverk. Vissulega eru ţetta allt raunveruleg vandamál í ţessum hluta heimsins. Engu ađ síđur skiptir meira máli, ađ mörg ríkjanna viđ sunnanvert Miđjarđarhaf eru nú ađ upplifa gríđarlegan vöxt í efnahagslífinu.

Tökum Egyptaland sem dćmi. Ţetta stóra og fjölmenna land (um 75 milljónir íbúar - sem langflestir búa á ţröngu belti međfram Níl) er t.d. einn stćrsti olíuframleiđandi i Afríku. Framleiđslan núna er  um 650 ţúsund tunnur á dag. Olíuauđlindir landsins eru áćtlađar um 3,7 milljarđar tunna. Mestur hluti olíunnar fer reyndar til notkunar innan lands, en nú eru horfur á ađ gasframleiđsla Egypta aukist hratt á nćstu árum. Gott bćđi fyrir Egyptaland og Evrópu.

egypt_night2

Á síđustu 10-15 árum hefur orđiđ gjörbreyting á egypsku efnahagslífi. Stjórnvöld hafa innleitt frjálsrćđi í viđskiptum, lćkkađ tolla og einkavćtt fjölda ríkisfyrirtćkja. Sem leitt hefur af sér mikinn hagvöxt. Einnig hefur veriđ slakađ á ríkisafskiptum í landbúnađargeiranum - eitthvađ sem Evrópa vonandi bráđum tekur til viđ ađ gera. Svo er egypskt popp ađ auki afskaplega skemmtilegt! Eins og Orkubloggiđ benti á fyrir stuttu síđan.

Líbýa og Alsír eru enn stćrri olíuframleiđendur en Egyptar, međ samtals meira en 3 milljónir tunna á dag. Á tímum Rómaveldis var Alsír stundum nefnt forđabúriđ mikla. Í stuttu máli er ţetta svćđi veraldarinnar einfaldlega gríđarlega auđugt af margs konar auđlindum - m.a. er mikla námuvinnsla ţarna ađ finna.

En eđlilega vilja ţessi lönd ekki verđa hiđ dćmigerđa afríska hrávörubúr Vesturlanda. Ţess vegna eru mörg ţeirra nú í óđa önn ađ draga til sín fjárfestingar í t.d. ţjónustugreinum. Ţađ er ţeim ákaflega mikilvćgt, ţví gríđarlegt atvinnuleysi er víđa í ţessum ríkjum.

tanger-med-harbour2

Nefna má t.d. ađ í Tangier, rétt viđ landamćri Marokkó, rís nú höfn sem verđur einhver stćrsta gámahöfn Evrópu (Tangier tilheyrir Spáni). Ađeins höfnin í Rotterdam verđur stćrri. Og ţađ sem meira er; svipađar hafnir eru nú í byggingu t.d. í Túnis, Alsír og Egyptalandi.

Hafa ber í huga ađ um ţriđjungur allra gámaflutninga heimsins fara um Miđjarđarhaf. Ţannig ađ umskipunarhafnir á ţessu svćđi kunna ađ henta mörgum mun betur en ađ sigla alla leiđ til Hollands, svo dćmi sé tekiđ. Ég er reyndar ekki frá ţví, ađ Eimskip hefđi betur beint fjármagni ađ N-Afríku, fremur en ađ vera ađ ţessu stússi sínu í Kína. Ég segi nú bara - vćri ekki ráđ ađ horfa til ţeirra landa sem eru ađeins nćr gömlu Evrópu? Mare Nostrum!

En aftur ađ fjárfestingum í N-Afríku. Ţađ er athyglisvert ađ nú ţegar er samanlögđ erlend fjárfesting í Miđjarđarhafssvćđinu utan Evrópu búin ađ slá út öll önnur efnahagssvćđi. Nema Kína. Enn sem komiđ er, eru ţađ ţó fyrst og fremst ţrjú lönd á svćđinu, Egyptaland, Ísrael og Tyrkland, sem eru vinsćlust af fjárfestum. En búist er viđ ađ ţetta breytist hratt á nćstu árum og önnur ríki í N-Afríku muni líka draga til sín meira fjármagn. Nú er t.d. evrópski bílaiđnađurinn, sem ađ verulega leyti hefur flutt verksmiđjur sínar til Tyrklands, farinn ađ horfa til landanna viđ sunnanvert Miđjarđarhaf. Og ţá sérstaklega til Marokkó. Ţarna er einfaldlega mikiđ ađ gerast ţessa dagana. Međan fjölmiđlar virđast helteknir af fjárfestingum í Kína og Indlandi. 

Summer in La Goulette_5

Best ađ fara ađ ljúka ţessari langloku. Viđ hćfi ađ minnast á eina af skemmtilegri bíómyndum, sem ég hef séđ. Sú gerđist einmitt á ţessu svćđi - nánar tiltekiđ í Túnis. Myndin sú fjallar um ţrjár vinkonur, sem eru ca. 17 ára og telja orđiđ tímabćrt ađ leika sér ađeins međ hinu kyninu. Svo vill til ađ fjölskyldur ţeirra eru eilítiđ mismunandi; ein kaţólsk, ein múslímsk og ein gyđingafjölskylda. Myndin gerist 1967 og á sama tíma og ástin blómstrar skellur á sex-daga-stríđiđ. Sem gjörbreytti öllu í samskiptum trúarbragđanna viđ Miđjarđarhaf. Segi ekki meir. En hreint frábćr mynd. Titillinn er Sumariđ í La Goulette og leikstjórinn hét Férid Boughedir.


mbl.is Methagnađur hjá OPEC ríkjunum
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Ásgeir Kristinn Lárusson

Takk fyrir ţetta - sannarlega margt í mörgu.  Langar í ţessu samhengi ađ benda á ansi áhugaverđa síđu hjá manni nokkrum, er Jim Sinclair heitir.  Óhćtt ađ segja, ađ sá taki púlsinn!  Síđan er hér...

Ásgeir Kristinn Lárusson, 12.8.2008 kl. 22:50

2 identicon

Smá leiđrétting. Tangier tilheyrir ekki Spáni heldur er hluti af Marokkó. Hinsvegar er Ceuta (Sebta á kortinu) landsvćđi undir yfirráđum Spánverja. Sú borg hefur mjög lítiđ landsvćđi til umráđa og ég geri ekki ráđ fyrir ađ ţar sé pláss fyrir svona stóra höfn (ég hef fariđ í gegnum höfnina ţar ótal sinnum). Kortiđ hjá ţér sýnir norđurhluta Marokkó og einungis mjög lítill hluti af brúna svćđinu tilheyrir Ceuta og ţar međ Spáni.  Samkvćmt ţessu korti virđast Marokkómenn ćtla ađ gera gríđarstórt fríhafnarsvćđi ţarna í norđri, en Ceuta er einmitt fríhöfn og skattfrjáls. Annars hef ég lengi heyrt sögusagnir af ţví ađ oliu sé ađ finna í Marokkó en ađ stóru olíuţjóđirnar úr röđum Araba mútuđu Marokkómönnum til ađ vinna ekki ţessa olíu. Ég sel ţađ ekki dýrara en ég keypti ţađ ţó!

baddi (IP-tala skráđ) 13.8.2008 kl. 09:11

3 Smámynd: Ketill Sigurjónsson

Bestu ţakkir fyrir ţessa athugasemd, Ásgeir Kristinn. Ţetta međ Tangier er ađ sjálfsögđu alveg hárrétt ábending. Og biđ ég, f.h. Orkubloggsins, alla Marókkomenn afsökunar á ţessari missögn.

En af ţví ţú nefnir olíu í Marokkó: Ţar hefur reyndar lengi veriđ olíuvinnsla, en sáralítiđ magn sem hefur fundist. Aftur á móti er nú veriđ ađ leita ađ olíu utan viđ ströndina; á landgrunninu.

Nefna má ađ olía hefur fundist utan viđ strönd Vestur-Sahara. Sem er líklega ein af helstu ástćđum ţess ađ Vestur-Sahara er enn hersetin af Marokkó (og Máritaníu).

Ef einhverjir Íslendingar vilja komast á mjög ćvintýralegar slóđir, er upplagt ađ skreppa til Vestur-Sahara. Og svo fara langt inní eyđimörkina í átt ađ landamćrum Alsír. Ţar halda Polisario-menn til, á bak viđ einn undarlegasta og lengsta varnarvegg mannkynssögunnar. Sem er eins konar veggur úr grjóti og sandi, nokkurra metra hár og samtals nćrri 3.000 km langur. Enn eitt dćmiđ um hvernig raunveruleikinn er lygilegri og furđulegri en nokkur skáldsaga. En ţađ er önnur saga.

Ketill Sigurjónsson, 13.8.2008 kl. 15:19

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband