Virkjun vindorku og sjįvarorku į Ķslandi - Inngangur

Įhugaverš leiš til aš efla ķslenskt efnahagslķf og auka fjölbreytni į orkumarkašnum?

Ķ nęstu fęrslum ętlar Orkubloggiš aš beina sjónum sķnum aš möguleikum Ķslands į aš virkja vindorku og/eša sjįvarorku. Žessar fęrslur byggja į śttekt sem Orkubloggarinn vann fyrir išnašarrįšuneytiš, aš ósk Össurar Skarphéšinssonar, išnašarrįšherra.

Wind_Crowded

Skżrsluna mį nįlgast į vef rįšuneytisins. Gętiš žess aš žetta er nokkuš žungt skjal ķ nišurhali.

Sökum žess aš žessi fęrsla og nokkrar komandi fęrslur byggja į umręddri skżrslu, er texti žeirra ešli mįlsins samkvęmt kannski alvörugefnari en gerist og gengur hér į Orkublogginu. Til aš einfalda framsetninguna veršur hér sleppt öllum tilvķsunum til heimilda, sem er aš finna ķ sjįlfri skżrslunni. Einnig er efnisröšunin ekki alveg sś sama og ekki nįkvęmlega eins stašiš aš myndskreytingu. Og hér ętlar Orkubloggiš aš leyfa sér aš byrja inngangskaflann į žessari ljśfu fęreysku tilvitnun:

----------------------------------------------

„Umhvųrvi okkara, svinnandi orkukeldur og trupulleikar hesum višvķkjandi mynda eitt įtrokandi mįl ķ dagsins samfelagi Žannig segir į vefsķšu fęreyska fyrirtękisins SeWave sem nś vinnur aš žróun ölduvirkjana ķ samstarfi viš žżska stórfyrirtękiš Siemens. Bęši vindorka og sjįvarorka eru aušlindir sem vekja athygli margra öflugustu fyrirtękja heims. Žau eru tilbśin aš leggja verulega fjįrmuni ķ aš žróa žessa tękni og gera tilraunir į žeim svęšum sem henta hvaš best vegna nįttśrulegra ašstęšna.

Orkan og aušlindir hafsins.

Af einhverjum įstęšum hefur Ķsland nįnast snišgengiš bęši vindorku og sjįvarorku. Žetta er sérstaklega athyglisvert, žegar haft er ķ huga aš hagkvęmni vindrafstöšva hefur aukist grķšarlega į stuttum tķma. Ekki er unnt aš benda į skżrar eša óumdeildar įstęšur fyrir žvķ aš žessi išnašur hefur ekki hlotiš mikla athygli hér į landi. Vafalaust ręšur žar žó mestu sś stašreynd aš hér er gnęgš vatnsorku og jaršvarma og mikil žekking fyrir hendi į žessum orkugjöfum.

Allt frį žvķ Ķslendingar byrjušu aš nżta orkulindir sķnar hafa vatnsorka og jaršhiti veriš langmikilvęgustu orkulindir žjóšarinnar. Hvorar tveggja eru endurnżjanlegar orkulindir og hafa gert Ķslendingum kleift aš hita hśs sķn og framleiša nįnast allt sitt rafmagn meš endurnżjanlegri orku. Sérstaša Ķslands er mikil aš žessu leyti. Flestar ašrar žjóšir byggja rafmagnsframleišslu sķna og hśshitun aš langmestu leyti į jaršefnaeldsneyti (kolum og jaršgasi) og einnig er kjarnorka umtalsveršur žįttur ķ rafmagnsframleišslu heimsins.

Wave_4

Auk jaršvarmans og orkunnar ķ fallvötnunum er einhverjar mestu nįttśruaušlindir okkar aš finna ķ hafinu. Žį hugsa lķklega flestir til fiskistofnanna, en sķšur til orkunnar sem bżr óbeisluš ķ hafinu. Į hinu vindasama Ķslandi sem er umflotiš hafi hefur hvorki vind- né sjįvarorkan veriš nżtt svo orš sé į gerandi. Hér er ekki aš finna eina einustu rafvirkjun sem framleišir rafmagn śr afli sjįvar og hér hefur vindorkan einungis veriš nżtt ķ mżflugumynd. Fyrir žvķ eru vissulega tilteknar įstęšur. Enn er mikiš af virkjanlegu vatnsafli og jaršvarma į Ķslandi og fram til žessa hefur žetta veriš bęši ódżrari og įreišanlegri raforka en vindorkuver. Og virkjun sjįvarorku hefur a.m.k. allt fram į allra sķšustu įr ekki veriš raunhęfur möguleiki og žess vegna kannski ešlilegt aš henni hafi ekki veriš sżndur mikill įhugi hér, enn sem komiš er.

Er einhver įstęša til aš skoša nżja möguleika ķ raforkuframleišslu į Ķslandi?

Sökum žess aš vatnsafliš og jaršhitinn hafa veriš svo hagkvęmir kostir og enn eru margir ónżttir virkjunarkostir af žessu tagi hér į landi, mį spyrja hvort einhver įstęša sé til aš skoša ašra orkugjafa? Er nokkur žörf eša skynsemi ķ žvķ fyrir Ķslendinga aš velta fyrir sér möguleikum sem kunna aš felast ķ t.d. lķfmassa, sólarorku, sjįvarorku eša vindorku?

Tidal_Blue_Energy

Žvķ mį e.t.v. svara žannig aš į sķšustu įrum hafa oršiš mjög miklar framfarir og ör žróun ķ hönnun og byggingu vindorkuvera. Nżjar tegundir sjįvarvirkjana eru nś ķ fyrsta sinn taldar raunhęfur kostur til umtalsveršrar raforkuframleišslu innan einhverra įra eša įratuga. Žarna eru tękifęri sem Ķslendingar hljóta aš skoša; vindorka og sjįvarorka eru aušlindir sem ešlilegt er aš gefa meiri gaum og hefja faglega og ķtarlega vinnu til aš meta hvort nżta beri žessar aušlindir og žau tękifęri sem žęr kunna aš skapa okkur. Žar skiptir hvaš mestu aš meta hagkvęmnina; svo sem aš kanna framleišsluverš mismunandi tegundar af endurnżjanlegri orku og hvers konar raforkuframleišsla hentar hinum mismunandi svęšum landsins.

Önnur atriši sem hafa ber ķ huga eru t.d. gęši ólķkra tegunda raforkuframleišslu, hvernig best er aš standa aš orkudreifingu og hvaša umhverfisįhrif mismunandi virkjunarkostir hafa ķ för meš sér. Loks kunna žarna aš vera tękifęri til fjölbreyttari išnašaruppbyggingar į Ķslandi.

Ekki hefur mikiš veriš ritaš um möguleika Ķslands til aš beisla vindorku eša sjįvarorku. Žó hafa veriš haldin żmis erindi og geršar stuttar samantektir um žetta efni, įsamt fįeinum nįmsritgeršum. Įriš 2004 fór fram rįšstefna į vegum Orkustofnunar um nżja og óhefšbundna orkukosti į Ķslandi og žar voru m.a. flutt erindi um vindorku į Ķslandi og um virkjun sjįvarfalla og ölduvirkjana. Frį žeim tķma hefur oršiš talsverš framžróun ķ žessum tegundum raforkuframleišslu og rekstrarumhverfi žessara išngreina hefur tekiš miklum breytingum, bęši ķ Bandarķkjunum og ķ Evrópu. Fyrir vikiš kann įhugi fjįrfesta į vindorku og sjįvarorku senn aš aukast til muna. Ķslendingar hafa m.ö.o. żmsar įstęšur til aš huga betur aš žessum möguleikum.

Geta nżir kostir ķ raforkumįlum skapaš vķštękari sįtt um orkustefnu landsins?

Alkunna er aš żmsar žęr virkjanir sem hér hafa veriš byggšar undanfarin įr, eru og hafa veriš umdeildar. Žęr hafa kostaš nįttśrufórnir, en hafa m.a. veriš réttlęttar meš vķsan til žess aš žęr fórnir séu žess virši til aš hér megi byggja upp meira og styrkara atvinnulķf og efla hagvöxt. Žetta kann aš vera umdeilt sjónarmiš, en ekkert eitt rétt svar er til viš žvķ.

Hafa mį ķ huga aš ķ nśtķma samfélagi er orka lķklega einhver mikilvęgasta undirstaša efnahagslķfsins og aukinn hagvöxtur og velferš er mjög hįš meira eša betra ašgengi aš orku. Žaš žżšir žó ekki endilega aš meiri orkunotkun sé algert skilyrši efnahagsvaxtar. T.d. hefur verulega dregiš saman ķ olķunotkun sumra rķkja žrįtt fyrir góšan hagvöxt (gott dęmi er Danmörk, en žetta geršist einnig ķ Bandarķkjunum nś ķ upphafi 21. aldar).

Karahnjukastifla_2

Annaš viršist gilda um raforkunotkunina. Žannig hefur raforkunotkun ķ heiminum t.d. aukist hvert einasta įr frį 1980, žrįtt fyrir nokkrar nišursveiflur ķ efnahaghlķfnu į žessum tķma. M.ö.o. mį įlykta sem svo aš raforkunotkun muni halda įfram aš aukast jafnt og žétt og aš sķfellt verši žörf fyrir meiri rafmagnsframleišslu. Žetta į jafnvel enn frekar viš um Ķsland en mörg önnur rķki vegna žess hversu landiš er fįmennt og sérhver nż stórišja hefur žvķ mikil įhrif til aukinnar raforkunotkunar og kallar į meiri raforkuframleišslu.

Aušvitaš er óvissa um hvernig rafmagnsframleišsla į Ķslandi muni žróast nęstu įr og įratugi. Vöxturinn hefur veriš hrašur undanfariš, fyrst og fremst vegna nżrrar stórišju. Fyrir vikiš hefur hlutfall stórišjunnar ķ heildarrafmagnsnotkun į Ķslandi fariš hratt vaxandi. Ef hér mun rķsa nż stórišja, gerist žaš ekki nema meš miklum virkjunarframkvęmdum.

Jafnvel žó svo aš enginn nżr stórnotandi rafmagns kęmi til į Ķslandi į nęstu įrum, er samt lķklegt aš rafmagnsnotkun žjóšarinnar muni aukast og kalla į meiri raforkuframleišslu. Žjóšinni fjölgar og fįtt bendir til žess aš Ķslendingar taki upp į žvķ, žegar til lengri tķma er litiš, aš draga mjög śr rafmagnsnotkun sinni. A.m.k. hljóta aš teljast mun meiri lķkur en minni į žvķ aš eftirspurn eftir rafmagni haldi įfram aš vaxa hér į landi. Aš hluta til er unnt aš męta slķkum vexti meš žvķ aš endurnżja bśnaš ķ žeim virkjunum sem fyrir eru til aš auka afköst žeirra. Fljótlega kann žó aš žurfa nżjar virkjanir – hvort sem žaš verša eingöngu vatnsaflsvirkjanir og jaršvarmavirkjanir eša aš hér komi einnig til virkjunar į vindorku og jafnvel lķka sjįvarorku.

Erfitt er aš meta hvaša nįttśrufórnir eru réttlętanlegar ķ žvķ skyni aš framleiša meira rafmagn. Um žaš eru mjög skiptar skošanir. En til aš skapa meiri sįtt ķ samfélaginu kann aš vera skynsamlegt aš minnka žörf į nżjum vatnsafls- og/eša jaršvarmavirkjunum. Žetta vęri unnt aš gera meš žvķ aš horfa til annarra virkjunarkosta sem gętu haft sķšur neikvęš umhverfisįhrif ķ för meš sér. Slķkir kostir hljóta aš vera įhugaveršir, a.m.k. ef kostnašurinn viš žį er sambęrilegur eša litlu meiri en viš hefšbundnar ķslenskar virkjanir. M.ö.o. skipta umhverfisžęttir verulegu mįli žegar lagt er mat į mismunandi virkjunarkosti.

Hvernig į aš meta hagkvęmni virkjana?

Viš įkvöršun um byggingu virkjana skiptir ešlilega mestu aš hśn sé ódżr og hagkvęm. Hin beina fjįrhagslega hagkvęmni er lykilatrišiš žegar lagt er mat į mismunandi virkjunarkosti. En einnig žarf aš hyggja aš żmsu öšru en bara uppsetningar- og rekstrarkostnaši.

Geo_iceland_Svartsengi

Auk įšurnefndra umhverfisįhrifa er t.d. mikilvęgt aš ofnżta ekki jaršvarmasvęši. Undanfariš hefur boriš nokkuš į umręšu um aš einhver hįhitasęši landsins kunni aš vera u.ž.b. fullnżtt. Enn fremur er vert aš hafa ķ huga aš orkuframleišsla og orkuverš lżtur ekki lögmįlum markašarins, nema aš hluta. Stefna stjórnvalda ķ skattlagningu og veršstżringu er afgerandi žįttur žegar kemur aš orkunotkun. Žegar upp er stašiš ręšst kostnašur raforku ekki bara af raunkostnašinum viš framleišsluna, heldur lķka af orkustefnu stjórnvalda.

Ķ orkumįlum blandast mjög saman bein fjįrhagsleg hagkvęmni og samfélagsleg sjónarmiš. Fyrir vikiš er ekki meš einföldum hętti unnt aš setja nįkvęman veršmiša į hina mismunandi orkugjafa. Žannig er t.d. dreifingarkostnašurinn stór žįttur ķ orkuverši og til aš jafna raforkuverš į Ķslandi hefur veriš komiš į įkvešu fyrirkomulagi. Fyrir vikiš greiša landsmenn og fyrirtęki į hverjum staš yfirleitt ekki sannvirši fyrir framleišslu og dreifingu orkunnar til sķn. Sumir borga minna, en ašrir meira. Žaš kann žvķ aš vera hagkvęmt fyrir fólk eša fyrirtęki aš reisa sitt eigiš raforkuver, t.d. vindorkuver, og vera utan viš Landsnetiš.  Žetta er einn af žeim žįttum sem taka ber tillit  til žegar lagt er mat į hagkvęmni nżrra virkjunarkosta.

Hagkvęmni virkjana getur sem sagt rįšist af fleiri atrišum en bara beinum kostnaši viš bygginguna og reksturinn. Žar aš auki er samanburšur į kostnaši vegna mismunandi orkugjafa ętķš hįšur margvķslegum óvissužįttum og ķ reynd er ekki til neitt eitt rétt kostnašarmat. Žaš er t.d. mikill kostnašarmunur į hinum mismunandi vatnsaflsvirkjunum; sumar žeirra eru bersżnilega óhagkvęmari en ašrar og žį er fyllsta įstęša til aš skoša ašra möguleika til raforkuframleišslu, t.d. vindorku.

Um vindorku og sjįvarorku.

Miklu gęti skipt ef vindorka eša sjįvarorka gęti aš einhverju leyti mętt orkužörf Ķslands. Ef t.d. vindorkuver er tališ įlķka kostnašarsamt og jaršhitavirkjun, er įstęša til aš skoša vindorkuveriš af fullri alvöru. Ekki sķst ef jaršvarmavirkjunin myndi rķsa į svęši sem telst vera nįttśruperla eša af öšrum įstęšum sérstakt svęši sem ęskilegt sé aš vernda. Sams konar sjónarmiš gilda um virkjun sjįvarfalla, ölduorku og ašrar sjįvarvirkjanir.

wind_horns_rev_3

Hafa ber ķ huga aš bęši vindorka og sjįvarorka er išnašur ķ örri žróun og jafnvel bestu upplżsingar į žessu sviši eru fljótar aš śreldast. T.d. hafa kostnašarlękkanir ķ vindorkugeiranum veriš nįnast ęvintżralegar sķšustu įrin og hagkvęmni slķkra raforkuvera aukist umtalsvert į stuttum tķma. Žessari žróun er hvergi nęrri lokiš.

Žó svo aš hér sé ķ sömu andrį talaš um vindorku og sjįvarorku, ber aš leggja įherslu į aš žessar tvęr greinar endurnżjanlegrar raforkuframleišslu eru mjög misjafnlega langt komnar. Virkjun sjįvarorku er enn nįnast į fósturstigi og reyndar žykir išnašurinn um margt minna į stöšu vindorkuišnašarins fyrir um aldarfjóršungi. Miklar kostnašarlękkanir gętu oršiš ķ sjįvarorkuišnašinum į nęstu įrum og įratugum. Aš nokkru leyti gildir hér hiš sama um vindorkuver į landi og vindrafstöšvar į hafi śti (ž.e. skammt utan viš ströndina). Sķšarnefndi virkjunarkosturinn er ennžį talsvert dżrari og er lķka mun yngi tękni og vanžróašri en vindrafstöšvar į landi. Žróunin ķ bęši vindorku og sjįvarorku mun vafalķtiš leiša til žess aš fljótlega veršur naušsynlegt aš uppfęra żmsar upplżsingar sem koma fram ķ žessari skżrslu – bęši um tęknina og um kostnašinn.

Umfjöllunarefni žessarar skżrslu.

Hér er engan veginn um tęmandi śttekt aš ręša, enda var žessi skżrsla tekin saman į rétt rśmum hįlfum mįnuši. Žessi vinna var hugsuš sem skref ķ žį įtt aš kortleggja betur möguleika Ķslands ķ orkumįlum, ž.e. ķ vindorku og sjįvarorku. Žess er vęnst aš skżrslan nżtist til žess aš draga athyglina aš nokkrum kostum sem eru lķklegir til reynast Ķslendingum hagkvęmir til framtķšar.

Efni žessarar skżrslu er rašaš žannig aš byrjaš er į žvķ aš fjalla um virkjun vindorkunnar. Aš žvķ bśnu er athyglinni beint aš sjįvarfallavirkjunum og öšrum möguleikum į aš virkja afl sjįvar til rafmagnsframleišslu.

Hér er ekki aš finna nįkvęmar tęknilegar, ešlisfręšilegar eša hagfręšilegar upplżsingar um žį virkjunarkosti sem fjallaš er um. Umfjöllunin beinist aš žvķ aš gera stuttlega grein fyrir tękninni; hvernig hśn er nś og hvernig lķklegt er aš hśn žróist į komandi įrum. Įhersla er lögš į aš reyna aš meta tękifęri Ķslands til aš taka žįtt ķ žeim išnaši og tęknižróun sem virkjun vind- og sjįvarorku byggist į. Žar er bęši litiš til virkjunarmöguleika og einnig til žess hvort Ķslendingar og ķslensk fyrirtęki gętu oršiš žįtttakendur ķ žessum išnaši. Loks er stuttur kafli žar sem gerš er grein fyrir helstu nišurstöšum.

-------------------------------

Nęsta fęrsla mun fókusera į vindorkuna.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Helgi Kr. Sigmundsson

Žakka žér fyrir mjög įhugaverša lesningu.  Ég hef veriš žeirrar skošunnar um įrabil aš viš eigum aš fylgjast vel meš į žessu sviši og vera tilbśin žegar kęmi aš žvķ aš t.d. vindorkan verši fżsilegur kostur.  Einnig eru žessar litlu vindmyllur sem ętlašar eru til heimilisnota įhugaveršar.  Hįvašinn frį žeim į viš uppžvottavélina inni ķ eldhśsi og žęr nį ekki nema 8-10 metra upp ķ loft.

Kvešja frį Ķsafirši

Helgi Kr. Sigmundsson, 22.4.2009 kl. 02:52

2 identicon

Žetta er mjög įhugaverš skżrsla. Žś kemur innį punkt sem ég held aš hafi veriš vanmetinn. Žaš er aš žótt afhendingaröryggi orkunnar sé ekki eins og ķ vatnsaflinu žį getur žetta virkaš vel meš stóru orkugeymunum į hįlendinu. Ekki er svo aušvelt aš fį leyfi fyrir slķkum ķ dag eins og dęmin sanna. Svo mį lķka leiša lķkur aš žvķ aš vindorkan gefur aš jafnaši meira afl žegar notkunin er mest ž.e. į daginn og yfir vetrartķmann. Menn žyrftu žvķ aš endurskoša veršmęti orkunnar en hingaš til hefur žetta veriš talin ótrygg orka og veršlögš mjög lįgt žess vegna.

Elvar Eyvindsson (IP-tala skrįš) 22.4.2009 kl. 10:05

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband