Tangentopoli

Eni_logo_3

Eni. Ķtalska ofurfyrirtękiš sem er eitt stęrsta orkufyrirtęki ķ heimi. Fyrirtękiš hans Enrico Mattei – sem margir telja aš CIA eša leigumoršingjar hafi komiš fyrir kattanef. Af žvķ hann keypti olķu af Sovétmönnum og virtist jafnvel ętla aš komast fram fyrir bandarķsku olķufélögin ķ keppninni um olķuna frį bęši Ķrak og Persķu (Ķran).

Ķ sķšustu fęrslu sagši Orkubloggiš stuttlega frį tilurš žessa magnaša ķtalska fyrirbęris. Sem į fįeinum įrum varš einn af ašalleikendunum ķ orkuleikriti veraldarinnar į eftirstrķšsįrunum, žó svo fremur litla olķu eša gas sé aš finna ķ ķtalskri lögsögu.

Enrico Mattei stamp

Viš skildum viš félagiš 1962, žegar Mattei fórst ķ dularfullu flugslysi. Žį žegar var Eni oršiš stórveldi – bęši vegna gaslinda sem fundust undir Adrķahafinu og žó fyrst og fremst vegna starfseminnar erlendis. Mattei nįši samningum viš bęši Egypta og Persa um aškomu Eni aš olķulindunum žar. Eftir frįfall Mattei’s hélt félagiš įfram aš vaxa ķ skjóli ķtalska rķkisins - žar sem yfirburšastöšu žess var óspart beitt til aš nį kverkataki į stórum hluta išnašarframleišslu ķ landinu.

 Ķ dag ętlar Orkubloggiš aš beina athyglinni aš nišurlęgingu Eni ķ upphafi 10. įratugarins og manninum sem nįši aš hefja žaš til vegs og viršingar į nż. Eins og vonandi veršur meš ķslensku bankana. 

Sagt er aš vald spilli. Og eftir žvķ sem Eni varš valdameira jókst spilling innan fyrirtękisins. En hśn fór hljótt og komst ķ reynd ekki upp į yfirboršiš fyrr en 1992. Žegar fyrirtękiš var aš sligast undan geggjašri skuldsetningu. Og spilaborgin hrundi. Žaš drama leiddi til handtöku margra ęšstu stjórnenda fyrirtękisins - meš skelfilegum persónulegum harmleik.

Ķ jślķ 1993 fannst Gabriele Cagliari, fyrrum forstjóri Eni, kafnašur ķ fangaklefa sķnum - meš plastpoka um höfušiš. Cagliari sętti žį įkęrum um stórfelldar mśtur og hafši setiš ķ varšhaldi ķ nokkra mįnuši.

gardini

Og örfįum dögum seinna skaut Raul Gardini höfušiš af sér ķ 18. aldar höllinni sinni ķ Mķlanó. Žaš sjįlfsmorš vakti smįvegis athygli, enda var Gardini yfir nęststęrstu išnašarsamsteypu į Ķtalķu - Ferruzzi Group. Fyrirtęki Gardini's var einfaldlega allt ķ öllu ķ ķtölskum išnaši (einungis Fiat-samsteypan hans Gianni Agnelli's var stęrri en višskiptaveldi Gardini).

Žetta var aušvitaš sorglegur endir į ęvi mikils merkismanns. Sem fįeinum mįnušum įšur hafši bašaš sig ķ dżršarljóma, žegar risaskśtan hans - Il Moro di Venezia – nįši frįbęrum įrangri ķ America's Cup. Jį – mikil veisla fyrir Orkubloggiš sem bęši dżrkar siglingar og olķu. 

Allt var žetta angi af hinni algjöru pólitķsku spillingu į Ķtalķu – Tangentopoli - sem nįši bęši til kristilegra demókrata og sósķalista. Og leiddi til fjöldasjįlfsmorša mešal ęšstu klķku ķtalskra embęttismanna og višskiptajöfra. Kannski mį segja aš hrun žessarar gjörspilltu klķku hafi nįš hįmarki žegar Bettino Craxi, sem veriš hafši forsętisrįšherra Ķtalķu 1983-87, flśši undan réttvķsinni til Tśnis 1994.

“Dentro Bettino, fuori il bottino”, hrópaši ķtalskur almenningur. Og grżtti Craxi meš smįpeningum, žegar upp komst um višurstyggilegt sišleysi hans og gręšgi.

craxi_dead

Og Craxi snéri aldrei heim aftur, enda beiš hans žar 10 įra fangelsisdómur. Žaš ótrślega er nefnilega, aš žrįtt fyrir allt er til réttlęti į Ķslandi... į Ķtalķu vildi ég sagt hafa. En žaš mį kannski segja aš žaš hafi einmitt veriš öll žessi upplausn sem kom Berlusconi til valda į Ķtalķu. Sem var kannski ekki besta žróunin.

En hvernig gat Eni oršiš eitt af stęrstu orkufyrirtękjum heims? Lķklega sambland af heppni og śtsjónarsemi. Fyrirtękiš nįši tangarhaldi į miklum gaslindum ķ Tśnis og Alsķr į 7. įratugnum. Sem uršu aš hreinni gullnįmu žegar olķukreppan skall į 1973. Og eftirspurn eftir gasi jókst skyndilega.

Starfsemi Eni ķ Adrķahafinu, sem hófst löngu į undan Noršursjįvaręvintżrinu, leiddi til žess aš Eni varš leišandi fyrirtęki viš gasvinnslu śr hafsbotni. Og žeir bśa enn aš žessu forskoti sķnu, nśna žegar gasvinnsla er aš hefjast ķ Barentshafi. Nś žegar vinnslan fęrist stöšugt noršar eru fyrirtęki eins og Eni og StatoilHydro einfaldlega ķ vinningslišinu.

Jį - Ķtalirnir leyna į sér. A.m.k. ef litiš er framhjį langvarandi taprekstri innan Eni-samsteypunnar og hrošalegri spillingar stjórnenda félagsins eftir daga Enrico Mattei. Lķklega hefši félagiš hruniš fljótlega upp śr 1990, eftir skandalinn mikla, ef ekki hefši komiš til mašur aš nafni Franco Bernabé.

bernabe

Bernabé var millistjórnandi hjį Eni og hafši lengi barist fyrir breytingum innan fyrirtękisins. Ķ upphafi 10. įratugarins žegar Eni virtist einfaldlega aš hruni komiš fjįrhagslega, taldi žįverandi forsętisrįšherra Ķtalķu,  Guiliano  Andreotti, aš Bernabé vęri rétti mašurinn til aš reyna aš bjarga žvķ sem bjargaš varš. 

Skuldir Eni ķ įrslok 1992 nįmu a.m.k. 19 milljöršum dollara og tapiš žaš įr var nęrri 700 milljónir dollarar. Og Bernabé bretti upp ermarnar. En žį kom lķka allur skķturinn ķ ljós - og skyndilega stóš hann einn. Öll yfirstjórn fyrirtękisins var komin į sakamannabekk og stjórnin sömuleišis. Sjįlfur hefur Bernabé lżst žessu žannig, aš žaš hafi veriš lķkt og fį atómsprengju ķ höfušiš.

En til aš gera langa sögu stutta, žį gekk Bernabé til verks, hreinsaši burtu óaršbęra starfsemi og rekstur sem kom orku ekki nokkurn skapašan hlut viš. Gjörsamlega umsnéri öllu hjį Eni. Og ašeins fjórum įrum sķšar skilaši Eni-samsteypan žremur milljöršum USD ķ hagnaš og var oršiš eitt stęrsta og best rekna orkufyrirtęki heims.

olafur_eliasson

Ętli Ķslendingar fįi brįšum sinn eigin “Franco Bernabé”. Eša verša bankarnir barrrasta einkavinavęddir į nż? Eftir žessa snyrtilegu kennitölufléttu.

Žess mį geta aš Bernabé er nś oršinn forstjóri Telecom Italia. Og tók auk žess hlišarspor frį business as usual og varš formašur Feneyjatvķęringsins. Fjölhęfur og snjall nįungi žar į ferš.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

René (IP-tala skrįš) 16.11.2008 kl. 14:48

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband