Gaztroika

Syrtir enn í álinn í orkumálum Vesturlanda? Nú í vikunni kynntu gaspáfarnir ţrír - ţeir félagar Gholamhossein Nozari, orkumálaráđherra Íranstjórnar, Abdullah al-Attiyah, orkumálaráđherra Qatar og Alexei Miller, forstjóri Gazprom – um ađ nú sé ađ rćtast draumur ţeirra um ađ koma á stofn ríkjasamtökum, til ađ hafa samráđ um gasframbođ.

Gas_Doha

Sem yrđi eins konar gas-OPEC, er muni leitast viđ ađ stýra heimsmarkađsverđi á gasi. Bandaríkin og ESB ráku ţegar í stađ upp ramakvein. Ţađ er nefnilega svo ađ á síđustu árum hefur trendiđ veriđ ađ skipta yfir í gasiđ. Bćđi vegna hćkkandi olíuverđs og til ađ auka fjölbreytni í orkunotkun – draga úr olíufíkn Bandaríkjanna og Evrópu. Í reynd hefur olíueftirspurnin ţví aukist hćgar en annars hefđi orđiđ. Til ađ skýra ţetta má t.d. skođa hlutfall orkunotkunar í dag og bera ţađ saman viđ ástandiđ fyrir rúmum aldarfjórđungi.

Áriđ 1980 nam olía 45% af allri orkunotkun heimsins og gasiđ um 20%. Í dag stendur olían einungis fyrir um 35% orkunotkunarinnar en hlutfall gassins er komiđ í um 25%. Samtals var ţetta hlutfall 65% 1980 en er nú um 60%.

gas_opec_chart

Máliđ er sem sagt ađ gasiđ hefur orđiđ ć álitlegri kostur og ţví hefur eftirspurn eftir gasi aukist mun hrađar en eftirspurn eftir olíu. Nefna má ađ kolin hafa nánast haldiđ óbreyttu hlutfalli (um 28%) en notkun kjarnorkunnar aukist (var 2% 1980 en er nú um 7%).

Helsta ástćđan fyrir hinni gríđarlegu eftirspurn eftir gasi er einföld. Auđvitađ sú ađ ţađ hefur reynst ódýrari og hagkvćmari kostur en olían. Ţetta hefur leitt til stóraukins innflutnings á gasi til Evrópu, ekki síst frá Rússlandi. Og nú á allra síđustu árum eru Indverjar og Kínverjar líka farnir ađ horfa til gassins. Ţannig ađ gasiđ sem Evrópu hefur séđ streyma til sín frá Rússlandi og fleiri löndum í Asíu, kann bráđum ađ sveigja af leiđ í gegnum nýjar pípur til Austurlanda fjćr. Ţetta fćr svita til ađ spretta fram á mörgu evrópsku enni.

Gas_world_reserves

Í reynd er stađan orđin sú ađ Rússar eru komnir međ heljartök á mörgum nágrannaríkjum sínum, sem eru orđin háđ gasinu frá ţeim. Ţar eru nokkur stćrstu lönd ESB innifalin, t.d. Ţýskaland. Og nú vilja Rússar, ásamt Írönum og Katörum, ná sterkari tökum á gasframbođi og ţar međ ná meri stjórn á heimsmarkađsverđi á gasi. Međ ţví ađ stofna samtök til ađ stýra gasframbođi og ţar međ verđinu.

Og ţó ţađ nú vćri. Hver vill ekki fá meira fyrir sinn snúđ? Sérstaklega er skemmtilegt hvernig ljúflingurinn Alexei Miller kemur ţarna fram sem ríkisleiđtogi, fremur en fyrirtćkjaforstjóri. Orkubloggiđ vaknađi upp viđ ađ bloggiđ hefur lítt minnst á ţennan orkurisa. Ţví býđur Orkubloggiđ nú upp í dans međ Gazprom.

Skylt er ađ nefna ađ međal annarra leikenda í ţessum skemmtilega leik ţeirra Gazprom-manna er t.d. Alsír. Samanlagt skaffa Rússland og Alsír ESB um 70% af öllu ţví gasi sem notađ er í bandalaginu. Ţar er Gazprom ţungamiđjan. Enda rćđur Gazprom yfir 90% af öllum gasauđlindum Rússlands, sem eru hinar langmestu í heiminum. Ţví má nćstum ţví segja ađ Evrópa fái einfaldlega gasiđ sitt frá Gazprom.

Gazprom-Logo-rus.svg

Rússland er međ meira en fjórđung allra gasbirgđa heimsins og Gazprom eitt rćđur yfir 90% af öllum gasauđlindum Rússlands. Ţess vegna er sjaldnast talađ um ađ Rússland sé ađ stofna gasbandalag – heldur er ţađ Gazprom. Sem vissulega er í meirihlutaeigu rússneska ríkisins – en er engu ađ síđur eins og ríki í ríkinu.

Samkvćmt nýlegri úttekt Reuters um fyrirhugađ gasbandalag Gazprom og félaga var niđurstađan sú ađ ekkert vćri ađ óttast. Rússar séu efnahagslega háđir Evrópu um kaup á gasinu og samningar um kaup á gasi séu gerđir til langs tíma öfugt viđ olíu. Ţess vegna sé ţetta í reynd miklu stöđugri markađur en olíumarkađurinn.

gas_pipelines-eu_asia

Orkubloggiđ er fullkomlega sammála ţessari niđurstöđu. Til skamms tíma. En til lengri tíma gćti ţessi niđurstađa reynst hiđ mesta bull. Vegna legu Rússlands og annarra stórra gasútflytjenda frá fyrrum Sovétríkjunum (t.d. Turkmenistan) er sú “hćtta” raunveruleg ađ gasiđ ţađan muni senn streyma eftir pípum til Kína og Indlands, fremur en Evrópu.

Bćđi Indland og Kína stefna nú ađ ţví ađ auka notkun gass heima fyrir. Sem ţýđir ađ ţessi nettu ríki ţurfa ađ stórauka innflutning á gasi. Gangi ţau plön eftir munu rísa nýjar gasleiđslur frá Rússlandi og ríkjum í Miđ-Asíu til bćđi Kína og Indlands. Og ţá muni samráđ gasútflutningsríkja hugsanlega gera Evrópu erfitt fyrir. Í dag yrđi svona bandalega kannski ekki áhyggjuefni – en svolítiđ óţćgileg tilhugsun til framtíđar. Svo ekki sé fastar ađ orđi kveđiđ. Ţetta er hin yfirvofandi Gaztroika.

putin_medvedev

Gazprom er svo sannarlega gasrisi veraldarinnar. Viđ fall Sovétríkjanna var öllum gasiđnađi Rússlands steypt saman í eitt fyrirtćki. Öfugt viđ olíuiđnađinn, sem var strax skipt niđur á ţrjú fyrirtćki. Í upphafi lék rússneski forsćtisráđherrann Viktor Chernomyrdin stćrsta hlutverkiđ innan Gazprom, en hann hafđi áđur unniđ í ţeim hluta sovéska stjórnkerfisins sem fór međ alla gasvinnslu í landinu. Svo fór ađ hann lenti í deilum viđ Boris Yeltsin, sem vildi ađgang ađ sjóđum Gazprom og setja ţá í ríkiskassa Rússlands. Sem stóđ vćgast sagt illa í lok 10. áratugarins. Allt frá ţví félagiđ var sett á hlutabréfamarkađ 1994 stóđ yfir mikil valdabarátta um ţađ. Enda talsvert í húfi! Aldamótaáriđ 2000 tók nýr ljúflingur viđ stjórnarformennskunni og heitir sá Dimitry Medvedev. Kannski ekki nafn sem klingir bjöllum – en er reyndar forseti Rússlands í dag.

gazprom_putin_cartoon

Eftir mikiđ brask međ hlutabréf í Gazprom tókst rússneska ríkinu ađ ná aftur meirihluta í félaginu áriđ 2004. Og á nú 50,002% hlutabréfanna. Eftir ţađ gat Pútin, ţáverandi Rússlandsforseti, beitt Gazprom ađ vild. T.d. međ ţví ađ skrúfa fyrir gasútflutning til Úkraínu, eins og frćgt varđ.

Núverandi stjórnarformađur Gazprom – og sá sem tók viđ af Medvedev ţegar sá varđ forseti Rússlands - heitir Viktor Zubkov. En hann var einmitt forsćtisráđherra Rússlands áđur en Pútín settist í ţađ sćti. Ţessir ţrír ljúflingar höfđu sem sagt stólaskipti. Einfalt og ekkert vesen.

Í dag getur Gazprom nánast lýst sér ţannig: “Rússland – ţađ er ég". Fyrirtćkiđ er uppspretta fjórđungs allra skatttekna rússneska ríkisins og síđan í júlí 2007 er ţađ međ einkaleyfi á gasútflutningi frá Rússlandi.

Russian Oil Production 2006

Eftir ađ hafa keypt meirihlutann í Sibneft 2005, á Gazprom nú einnig eitt stćrsta olíuvinnslufyrirtćki Rússlands (heiti Sibneft er nú Gazprom Neft). Vert er einnig ađ nefna ađ Gazprom á meirihlutann í stćrsta einkarekna banka Rússlands, Gazprombankanum. Og sá góđi banki á stćrsta fjölmiđlafyrirtćki Rússlands; Gazprom Media. Skemmtilegt. Ennţá skemmtilegra er auđvitađ ađ hinn venjulegi Íslendingur getur fjárfest í Gazprom ef hann vill. Eftir ađ rússneska ríkiđ náđi aftur meirihlutanum í Gazprom var nefnilega galopnađ á kaup útlendinga í fyrirtćkinu.

Og auđvitađ er Gazprom sjálft á fullu í útlöndum. Nú í haust hafa ţeir t.d. fundađ stíft međ olíufélögum og stjórnvöldum í Alaska um ađ koma ađ gasiđnađinum ţar. Spurning hvađ henni Söru Palin og öđrum góđum Ameríkönum ţyki um ţá hugmynd ađ gasiđ frá Alaska berist til “the 48’s” gegnum rússneskar gasleiđslur? Og hver veit nema Rússalániđ okkar komi beint frá Gazprom.

gazprom_tower

Forstjóri Gazprom, Alexei Miller, hefur lýst ţví yfir ađ stefnan sé ađ Gazprom verđi fljótlega stćrra en bćđi PetroChina og ExxonMobil. Ţ.e. stćrsta orkufyrirtćki heims á hlutabréfamarkađi.

Ţví er ekki ađ undra ađ uppi eru áćtlanir um nýjar og glćsilegar höfuđstöđvar fyrir einn hluta Gazprom. Í Skt. Pétursborg, á bökkum árinnar Nevu og gegnt Smolny dómkirkjunni, stendur til ađ byggja "Gazprom City". Hvar 400 m hár turn Gazprom Neft, í formi gasloga, mun gnćfa yfir ţessari merku borg. Meira um ţađ arkítektasukk síđar.

PS: Eldri fćrslu um fyrirhugađar gasleiđslur frá Rússlandi til Evrópu má lesa hér:   http://askja.blog.is/blog/askja/entry/601343/


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Stefán Gunnarsson

Vildi bara ţakka fyrir mig, hef haft virkilega gaman ađ lesa ţessar greinar ţínar.

Stefán Gunnarsson, 24.10.2008 kl. 19:36

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband