Kon Tiki og Te Papa

Į žeim tugum fermetra af veggjaplįssi, sem bękur žekja hér į heimili Orkubloggarans, eru nokkrir kilir ķ sérstöku uppįhaldi. Einn žeirra er lśinn kjölurinn į feršabók norska ęvintżramannsins Thor's Heyerdahl um Kon Tiki leišangurinn.

kon_tiki_bw.jpg

Žetta er ķslensk žżšing eftir Jón Eyžórsson frį įrinu 1950 og ber titilinn Į Kon Tiki yfir Kyrrahaf. Fįar ef nokkrar bękur las bloggarinn sér til meiri įnęgju sem krakki. Og les hana ennžį af og til - į nokkurra įra fresti.

Įstęša žess aš žessi ęvintżraleišangur frį įrinu 1947, žegar Heyerdahl sigldi viš fimmta mann į balsaflekanum Kon Tiki frį Perś til Sušurhafseyja, er rifjašur upp hér ķ dag, er sś aš nś į jóladag lést sķšasti eftirlifandi leišangursmašurinn.

Sį var Noršmašurinn Knut Haugland. Žó svo Heyerdahl sé aušvitaš žekktastur įhafnarmešlimanna um borš ķ Kon Tiki - og Svķinn Bengt Danielsson  sennilega sį sem nęstmesta athygli hlaut af Kon Tiki-förunum - er saga Haugland ekki sķšur sérstök og merkileg.

telemark_heroes_948349.jpg

Haugland var į sinum tķma mikil andspyrnuhetja og tók m.a. žįtt ķ žvķ aš sprengja upp žungavatnsbirgširnar ķ Rjukan. Žaš skemmdarverk kom hugsanlega ķ veg fyrir aš žżska nasistastjórnin nęši aš bśa til kjarnorkusprengju fyrstir žjóša. Reyndar er ķ dag tališ aš Žjóšverjarnir hafi ekki haft yfir nęgu žungavatni aš rįša til aš smķša kjarnorkusprengju. En hetjurnar frį Želamörk tryggšu žaš a.m.k. aš Hitler ętti ekki séns į slķku gjöreyšingarvopni.

Žaš er fastur lišur ķ hvert sinn sem Orkubloggarinn kemur til Osló, aš sigla śt į Bygdöy og heimsękja skemmtilegu söfnin žar. Ekki ašeins Kon Tiki safniš, heldur lķka Vķkingaskipasafniš og svo aušvitaš skipiš hans Frišžjófs Nansen; Fram. Nś fer aš verša tķmabęrt aš drķfa sig brįtt aftur til Osló, žvķ strįksa mķnum, 8 įra, langar aš sjį į dżršina sem pįpi er bśinn aš lżsa svo vel.

Žaš er sérkennilegt žetta ašdrįttarafl, sem gömul skip hafa. Orkubloggarinn minnist t.d. skemmtilegrar heimsóknar um borš ķ rśssneskt seglskip ķ Reykjavķkurhöfn ķ sumar sem leiš og ķ gamlan dķsil-kafbįt frį tķmum sķšari heimsstyrjaldarinnar į safni ķ Svķžjóš. Til aš magna įhrifin žar, glumdu bęši vélarhljóš og drunur frį djśpsprengjum um bįtinn og sjaldan hefur bloggarinn upplifaš meiri innilokunarkennd heldur en žarna inni ķ kafbįtnum. Sem žó var uppi į žurru landi!

Žaš er sorglegt aš fiskveišižjóšin hér ķ noršri skuli ekki hafa komiš sér upp myndarlegu siglinga- og sjóminjasafni. Žar sem öll siglinga- og fiskveišisaga Ķslendinga vęri rakin, meš gripum og skipum frį bęši įrabįtatķmanum, skśtuöldinni og upphafi togaraśtgeršar. Slķkt safn gęti bęši veriš geysilega fręšandi fyrir ęsku landsins og spennandi įfangastašur fyrir feršafólk. Žaš hefši kannski veriš nęr aš rįšast frekar ķ byggingu į slķku siglinga- og sjįvarminjasafni, heldur en aš fara śtķ žessa Hörpuvitleysu.

wellington_947085.jpg

Rakin fyrirmynd aš myndarlegu ķslensku siglinga- og sjóminjasafni hefši veriš hiš flotta Te Papa Tongarewa sušur ķ Wellington į Nżja Sjįlandi. Sem reyndar er žjóšminjasafn en leggur mikla įherslu į nįttśru Nżja Sjįlands og samskipti mannsins viš hana ķ gegnum tķšina.

Maorķarnir hafa einmitt bśiš įlķka lengi į Nżja Sjįlandi, eins og viš Ķslendingar hér į Klakanum góša (Maorķarnir komu lķklega til hins óbyggša Nżja Sjįlands e.h.t. į tķmabilinu 800 til 1200 - og įttu mera aš segja sķna Sturlungaöld eftir aš žeir höfšu śtrżmt Móafuglinum snemma į 16. öldinni og fór aš skorta fęšu). Sjaldan ef nokkurn tķmann hefur Orkubloggarinn komiš į skemmtilegra safn, en einmitt Te Papa ķ Windy Wellington. Nema ef vera skyldu söfnin į Bygdöy hinni norsku!

fram_in_the_ice.jpg

Žaš er hįlf nöturlegt til žess aš hugsa, aš Ķslendingar skuli aldrei hafa gerst landkönnunaržjóš. Ž.e.a.s. višhaldiš forvitni sinni eftir žjóšveldiš og landafundi Leifs heppna og félaga.

Rétt eins og Ķslendingar, žį voru Noršmenn lengi vel sįrafįtęk bęndažjóš. Noregur öšlašist ekki sjįlfstęši fyrr en įriš 1905 - um žaš leyti sem Ķslendingar fengu heimastjórn. Engu aš sķšur nįšu Noršmenn fljótt miklum įrangri ķ bęši uppbyggingu išnašar og aš seilast til įhrifa į Noršurslóšum. Og eignušust hetjur eins og Roald Amundsen og Fridtjof Nansen.

norway_economic_zone.png

Žaš munaši reyndar minnstu aš Noregur nęši lķka austurhluta Gręnlands undir sig, stuttu eftir nżfengiš sjįlfstęši. Hinni žrautreyndu dönsku stjórnsżslu tókst žó aš verja tilkall Danmerkur til alls Gręnlands - og fį višurkenningu žar um frį hinum einsleitna nżlendudómstól Žjóšabandalagsins.

Norskir landkönnušir sigrušu aftur į móti sjįlft breska heimsveldiš ķ kapphlaupinu um Sušurpólinn og įttu glęstar könnunarferšir um bęši Gręnlandsjökul og ķsbreišur Noršurhjarans. Fyrir vikiš rįša Noršmenn nś yfir bęši Jan Mayen og njóta vķštękra réttinda yfir Svalbarša.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband