Er kapķtalisminn Jśdas?

Orinoco_map

Orinoco-oliusvęšiš! Žar sem gręna vķtiš og svarta gulliš mętast. Konungsrķki jagśarsins.

Ein bjartasta - eša kannski svartasta - framtķšin ķ orkumįlum heimsins er kanadķski olķusandurinn vestur ķ Albertafylki. En olķusandurinn leynist vķšar.

Önnur svęši heimsins sem eru hvaš mest spennandi ķ žessu sambandi, eru žar sem Orinoco-fljótiš streymir gegnum frumskóga Venesśela. Žetta svarta gull gęti oršiš undirstaša nżs Inkarķkis nśtķmans, austan Andesfjalla.

Erfitt er aš spį um žaš hvenęr olķusandvinnslan ķ Venesśela kemst į fullt skriš. Venesśela undir hrammi Hugo Chavez er ekkert venjulegt land. Lķfsfķlósófķan hans Hśgó's er einföld: “Sósķalisminn er Kristur; kapķtalisminn er Jśdas!” Žessi einfalda og athyglisverša speki viršist nś breišast nokkuš hratt um Sušur-Amerķku. Skemmst er aš minnast žess sem sagši um Bólivķu og Evo Morales ķ sķšustu fęrslu Orkubloggsins.

orinoco_river_bridge

Mikilvęgi olķusandsins ķ Venesśela - Faja Petrolķfera del Orinoco - er ofbošslegt. Vķša standa svartsżnir spįmenn į götuhornum og ępa aš olķan sé aš verša bśin. Į sama tķma hafa menn fęrt fram góš rök fyrir žvķ aš olķusandurinn ķ Alberta-fylki ķ Kanada hafi aš geyma yfir 170 milljarša tunna af vinnanlegri olķu og aš samtals séu allt aš 1.700 milljaršar tunna af olķu ķ kanadķska olķusandinum. Orinoco er enginn eftirbįtur Alberta. Žaš eru meira aš segja dįgóšar lķkur į aš žetta venesśelska dęmi sé jafnvel ennžį stęrra og mikilvęgara en kanadķski drullupotturinn noršur viš Athabasca-įna ķ Albertafylki.

Tališ er aš Orinoco-svęšiš ķ Venesśela hafi aš geyma a.m.k. 1.200 milljarša tunna af olķu. Hreint makalaust ef satt reynist. Žetta er įlķka mikiš magn og öll sś olķa sem mannkyniš hefur notaš sķšustu hundraš įrin! Nżjustu įętlanir um vinnanlegt magn śr Orinoco-olķusandinum hljóša upp į litla 230-240 milljarša tunna. Til eru žeir sem spį žvķ aš žarna verši unnt aš vinna allt aš 300 milljarša tunna. Eftir žvķ sem tękninni fleygir fram og olķuverš hękkar, mun žessi tala hugsanlega hękka ennžį meira.

Orinoco_map_big_oil

Hefšbundnar olķubirgšir Venesśela eru žar aš auki um 80 milljaršar tunna (Oil & Gas Journal hefur reyndar įętlaš birgširnar 99 milljarša tunna). Žęr einar gera Venesśela aš fimmta mesta olķuveldi jaršar (olķuvinnsla Venesśela nś um stundir er ca. 2,7 milljón tunnur daglega og žar af koma nś um 600 žśsund tunnur frį Orinoco-svęšinu). Sé olķusandurinn ķ Orinoco tekinn meš er Venesśela einfaldlega nęst stęrsta olķurķki veraldar, į eftir Saudi Arabķu einni. Olķusandurinn ķ Venesśela hefur aš vķsu enn ekki veriš višurkenndur sem “proven reserves”, en žaš er lķklega einungis tķmaspursmįl hvenęr olķubókhald veraldar veršur fęrt meš žeim hętti.

Alls er Orinoco-svęšiš um 55 žśsund ferkm, en einungis er byrjaš aš vinna olķusandinn į litlum hluta žess. Ķ reynd er vinnslan ennžį nįnast bara į undirbśningsstigi; svęšinu hefir veriš skipt nišur ķ sex vinnslusvęši og ķ dag er starfsemi ašeins hafin į fyrsta svęšinu. Žar er gert rįš fyrir aš fjįrfest verši fyrir um 60 milljarša bandarķkjadala fram til įrsins 2012 og langstęrsti fjįrfestirinn verši sjįlft venesśelska rķkiš. Chavez og félagar eru nefnilega ekki alltof hrifnir af peningum kapķtalistanna og hafa sett sér žaš višmiš aš rķkiš eigi 60% ķ allri olķuvinnslunni.

Chavez_PDVSA

Eitt stęrsta verkefniš fyrir stjórnvöld ķ Venesśela er aš byggja upp olķuhreinsunarstöšvar ķ landinu. Allt fram til žessa dags hefur stór hluti olķuhreinsunarinnar fariš fram ķ Bandarķkjunum. Aš vķsu undir merkjum CITGO - sem er gamalt bandarķskt olķufélag ķ eigu Venesśela - en engu aš sķšur ķ Bandarķkjunum en ekki heima ķ Venesśela. Móšurfélagiš sjįlft - Petróleos deVenezuela SA (PDVSA) - stefnir aš žvķ aš byggja upp hreinsunarstöšvar ķ Venesśela sem munu stórauka afkastagetuna heima fyrir.

Chavez_Rafael_Ramķrez

PDVSA er algerlega ķ rķkiseigu og žaš er sjįlfur orkumįlarįšherrann Rafael Ramķrez, sem er forstjóri fyrirtękisins.

Bandarķsk og fleiri erlend olķufélög hafa löngum haft nokkuš sterka stöšu ķ Venesśela. En eftir aš Chavez komst til valda 1998 hefur hann marvisst unniš aš žvķ aš žjóšnżta olķuvinnsluna. Fyrir vikiš hafa t.d. bęši risarnir  ExxonMobil og ConocoPhillips hrökklast śr landinu. Sjįlfsöryggi Chavez jókst enn meira žegar olķuveršiš rauk upp 2006-08; žį ętlaši hann sér aš sparka öllum erlendu félögunum śt og eingöngu eiga samstarf viš félög frį "traustum" vinarķkjum eins og Kķna og Ķran!

Chavez hefur žó mildast nokkuš eftir aš olķuveršiš féll į nż, enda hefur žjóšnżtingarstefna hans haft alvarlega fylgikvilla. Venesśela og PDVSA hafa engan veginn getaš haldiš uppi ešlilegri endurnżjun ķ olķuišnaši landsins. Og óstjórnin ķ efnahagsmįlunum žar į bę hefur oršiš til žess aš hagnašur af olķuvinnslunni fer ašallega ķ dekurverkefni og nišurgreišslur į orku til fįtękra landsmanna (kjósenda!).

venezuela-oil_production_consumption

Hįtt olķuverš olli žvķ aš peningarnir flęddu ķ rķkiskassann, menn sofnušu į veršinum og vanręktu skynsamlega uppbyggingu ķ landinu. Kunnugleg saga fyrir Ķslendinga? Tęknibśnašurinn er fljótur aš śreldast og žvķ hefur olķuframleišsla Venesśela minnkaš ótrślega mikiš į tiltölulega skömmum tķma. Mesti vandinn er žó spillingin sem peningaflóšiš skapaši og ekki vķst aš Chavez geti leyst sig śr žvķ sjįlfskaparvķti.

Žegar Chavez varš forseti Venesśela 1998 var framleišslan um 3,4 milljón tunnur į dag. Į sķšasta įri (2008) var mešalframleišslan ķ Venesśela skv. bandarķska orkumįlarįšuneytinu um 2,7 milljón tunnur į dag - en einungis um 2,3 milljónir tunna skv. skżrslum OPEC. Chavez sjįlfur heldur žvķ fram aš framleišslan hafi veriš 3,3, milljónir tunna, sem er ekkert annaš en kjaftęši.

Chavez_fancy_uniform

Žaš er einfaldlega stašreynd aš žjóšnżtingarstefnan hefur leitt af sér stórkostlega minnkun į olķuśtflutningi Venesśela. Žar aš auki hefur karlįlftin hagaš mįlum žannig aš mest allur śtflutningur frį Venesśela hefur hruniš; žegar Chavez varš forseti 1998 komu um 70% śtflutningstekna landsins frį olķu en nś er žetta hlutfall um 93%. Og žaš žrįtt fyrir aš olķuframleišsla landsins hafi minnkaš stórlega į žessu tķmabili. Stjórnarhęttir Chavez hafa einfaldlega veriš afspyrnu slakir og eyšilagt mest alla atvinnustarfsemi ķ landinu.

Žegar olķuveršiš féll aftur eins og steinn į sķšari hluta įrsins 1998 varš Chavez aš višurkenna aš hann gęti ekki veriš įn erlendrar tęknižekkingar. Žess vegna var mörkuš nż stefna um aš erlend fyrirtęki sem vilja fjįrfesta ķ vinnslu į Orinoco-svęšinu mega eiga allt aš 40% ķ vinnslunni. Ekki er langt sķšan stórt śtboš fór fram og ķ įgśst n.k. (2009) veršur tekin įkvöršun um žaš hvaša félög fį aš taka žįtt ķ vinnslu į nżju svęši innan Orinoco. Mešal žeirra sem tóku žįtt ķ śtbošinu voru BP, Chevron, kķnverska CNPC, spęnska Repsol, franska Total og aušvitaš norska StatoilHydro. Žar aš auki eru portśgölsk og japönsk félög ķ pottinum og loks rśssnesk samsteypa.

Chavez_China

Martröš Bandarķkjanna er aš Chavez semji bara viš kķnversk félög, sem munu einfaldlega flytja olķuna til Kķna. Sį ótti er žó lķklega įstęšulaus - a.m.k. mešan flestallar olķuhreinsunarstöšvar PDVSA eru einmitt CITGO-stöšvarnar ķ Texas og Louisiana ķ Bandarķkjunum.

Chavez hefur einnig talaš sérstaklega fjįlglega um aš semja viš japönsk félög. Žó svo Japan bśi yfir litlum orkuaušlindum, er aškoma Japananna fyrst og fremst tęknilegs ešlis og žaš myndi lķklega žjóna hagmunum Bandarķkjanna prżšilega aš japönsk félög fįi góšan bita af Orinoco.

Hagsmunirnir žarna eru ofbošslegir - žaš er nįnast ekkert ķ heiminum sem jafnast į viš žaš aš fį ašgang aš Orinoco. Žegar litiš er til mögulegra svęša mį helst jafna žessu viš žaš aš rįša yfir hinum geggjušu olķulindum ķ Ķrak. Nęsti repśblķkanaforseti ķ Bandarķkjunum mun eflaust verša snöggur aš lįta semja lauflétta innrįsarįętlun vegna Venesśela.

Chavez_Scrtaes_Portugal_2007

Žaš er sama hversu mikla andstyggš olķufélögin hafa į Chavez  - žau eru öll slefandi yfir žvķ aš komast undir sęngina til hans. En žetta er ekki beint öruggasta starfsumhverfi ķ heimi, žarna ķ rķki hins sósķalķska höfšingja. Sem kennir sig viš Krist - rétt eins og Davķš Oddsson. Alltaf gaman aš smį stórmennskubrjįlęši.

Lķklega eru žaš žó Ķtalirnir sem brosa breišast žessa dagana. Stjórnvöld ķ Venesśela eru nś žegar bśin aš semja viš ķtalska Eni um aškomu aš Orinoco. Žeir hjį Eni eru nefnilega óvenju snjallir ķ alls konar olķuvinnslu, hvort sem er į landi, į miklu hafdżpi eša ķ olķusandsubbinu. Aš öllu samanteknu er varla śtlit fyrir annaš en aš vinnslan ķ Orinoco eigi senn eftir aš komast vel į skriš og olķuframbošiš frį Venesśela aukist umtalsvert į komandi įrum. Ef bandarķsku olķufélögin fį sneiš af žeirri köku veršur kannski ekkert af innrįs - ķ bili.

Til aš žetta allt gangi eftir mun žurfa grķšarlega fjįrfestingu į Orinoco-svęšinu. Stjórnvöld ķ Venesśela hafa sagt frį žeirri draumsżn sinni aš koma framleišslunni, sem nś er lķklega um 2,7 miljón tunnur į dag, ķ nęrri 6 milljón tunnur 2012. Hreint dęmalaus bjartsżni - en virkar vel į kjósendur sem brosa śt aš eyrum viš tilhugsun um hina björtsvörtu olķuframtķš. Chevron hefur metiš aš Venesśela žurfi ekki minna en 200 milljarša dollara fjįrfestingu til aš žetta geti oršiš. En hvaš svo sem gerist, žį er olķusandurinn žarna til stašar og nęsta vķst aš olķuframleišsla Venesśela getur aukist mjög mikiš ef vel er haldiš į spöšunum.

Jaguar

En ef og žegar fjįrmagniš skilar sér - ķ nafni framfara og aukins kaupmįttar - er nokkuš augljóst aš lķtill frišur veršur fyrir jagśarinn og vini hans į bökkum Orinoco-fljótsins. Framfarir eru stundum tvķeggja orš.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Eišur Ragnarsson

Bara svona vangaveltu leikmanns, en er ekki erfitt aš vinna olķuna śr žessum "olķusandi"??

Er kostnašur mikiš meiri en viš "hefšbundna" olķuvinnslu og veldur žetta meira jaršraski og skemdum į umhverfi??

Eišur Ragnarsson, 14.5.2009 kl. 00:21

2 Smįmynd: Ketill Sigurjónsson

Jś - talsvert dżrt. Lķklega er lįgmarksverš til aš žetta borgi sig u.ž.b. 50 dollarar tunnan. Sjį um kanadķsku vinnsluna hér: http://askja.blog.is/blog/askja/entry/834430/

Ketill Sigurjónsson, 14.5.2009 kl. 07:58

3 Smįmynd: Sigurjón Jónsson

Viš strendur Ķslands hafa um milljon tonn af lošnu drepist į hverju įri og sokkiš til botns ķ milljónir įra. Žetta hlżtur aš vera slatti af kolefni.

Sigurjón Jónsson, 14.5.2009 kl. 11:25

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband